'Vette Kim' ligt onder vuur

Het geduld van China met Noord-Korea raakt op De solidariteit van de ‘in bloed gesmede vriendschap’ telt voor velen niet meer Maar China’s leiders vrezen de gevolgen van een breuk

Correspondent China

Als de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un is uitgespeeld op de pc – hij schijnt een World of Warcraft-fan te zijn – en digitaal door de Chinese media bladert, moet zijn humeur wel verslechteren. De tijd dat daar kritiek op bevriende staatshoofden werd gecensureerd is voorbij en ‘Vette Kim de Derde’ moet het nu ontgelden.

Van een gezaghebbende partijkrant als de Global Times , tot in de uithoeken van het internet wordt hij bekritiseerd en beschimpt. „Onbetrouwbaar”, „onberekenbaar”, „schaamteloze hooligan”, „een dolle hond” zijn terugkerende karakteriseringen onder de Chinezen.

Er circuleert in Shanghai een actuele poster waarop Kim Jong-un onder de kop ‘Life of Pig’ met een varken op de met duizenden varkenskarkassen vervuilde Huangpu-rivier vaart. Serieuzer, en pijnlijker zijn de kranten en de historisch bewuste internetters die zich afvragen waarom China tijdens de Koreaanse oorlog (1950-1953) zware offers heeft gebracht om het Kimregime te beschermen tegen de Amerikanen.

„Hebben wij die oorlog werkelijk gewonnen? Een miljoen Chinese levens zijn geofferd om een achterlijk regime in stand te houden”, aldus E-Magazine. Deze digitale krant, populair onder miljoenen jongeren, beseft dat China er verantwoordelijk voor is dat de Kimdynastie heeft kunnen overleven.

Mythologisch beton

„China is absoluut verantwoordelijk voor de problemen met Noord-Korea, omdat de leiders volkomen ten onrechte nog steeds geloven dat de relatie is gegoten in het mythologische beton van vlees en bloed. Zij zien niet dat Noord-Korea nu een lange vinger naar ons opsteekt”, zegt E-Magazine-commentator Shen Zhihua, een student politicologie aan de Renmin Universiteit en partijlid, in een telefoongesprek.

Openlijk pleiten gewone Chinezen, partijkranten en zelfs leden van het Nationale Volkscongres voor het geheel of gedeeltelijk verbreken van de „,in bloed gesmede vriendschap” met Noord-Korea. „Het gedrag van Noord-Korea heeft in China onder gewone mensen grote woede gewekt. Ik ken niemand, ook niet in de oudere generaties, die nog enige sympathie heeft voor de Kimdynastie”, vertelt dr. Cai Jian, historicus en onderdirecteur van het Korea Instituut van de Fudan Universiteit in Shanghai.

„Geen van mijn studenten begrijpt goed waarom Noord-Korea niet dezelfde weg is ingeslagen als China en zichzelf economisch heeft gemoderniseerd en toch communistisch is gebleven.” Cai, die beide Korea’s van dichtbij volgt, denkt dat de omslag in de Chinese publieke opinie een feit is „waarvan onze nieuwe leider Xi Jinping heel goed op de hoogte is en waarmee hij ook terdege rekening moet houden”.

Het illustreert hoe China en Noord-Korea ideologisch en economisch totaal uit elkaar zijn gegroeid. De Chinese leiders die betrokken waren bij de Koreaanse oorlog zijn gestorven en de laatste veteranen verblijven, behangen met medailles, in speciale bejaardentehuizen.

De omslag in de publieke opinie staat in schril contrast tot de officiële standpunten van de leiders in Beijing, die volhouden dat alleen diplomatie voor een oplossing kan zorgen. Cai Jian betwijfelt dan ook of China de nieuwe sancties naar de letter en de geest zal uitvoeren. „Ik denk dat het beleid heel geleidelijk verandert en dat er een beetje strenger, maar niet heel erg streng zal worden toegezien op naleving van de sancties”, aldus Cai.

Of ook de geheime bankrekeningen van Kim Jong-un in Shanghai zullen worden geblokkeerd betwijfelt hij. „Hangt er helemaal vanaf of deze gelden worden gebruikt voor het nucleaire programma. Dat moet wel bewezen worden”, zegt hij.

Feit is dat de leveringen van olie en gas en de bilaterale handel gewoon doorgaan en ook de plannen om de speciale handelszones in de aan Noord-Korea grenzende provincie Jilin uit te breiden gaan door. Cai Jian vertelt dat nieuwe leiders als Xi Jinping weliswaar geen speciale band met Noord-Korea hebben en ook geen diepe emoties voelen, maar dat bestaande vriendschapsverdragen en de bekende geopolitieke overwegingen (grensoverschrijdende chaos en, na de hereniging van de Korea’s, Amerikaanse soldaten aan de grens) een volledige breuk riskant maken.

Geopolitieke dilemma’s

Cai erkent dat Xi in tegenstelling tot zijn deze week gepensioneerde voorganger Hu Jintao op enig moment in actie moet komen. Meestal werken geopolitieke dilemma’s in het bij consensus bestuurde China verlammend. En ook nu zijn er alleen maar slechte en gevaarlijke opties en doodlopende wegen. „Dat is waar, maar ik verwacht dat Xi gedwongen zal worden op enig moment aan Noord-Korea duidelijk te maken dat het geduld van China eindig is.” Een vierde of een vijfde kernproef, zoals Kim Jong-un in het vooruitzicht heeft gesteld, zou voor China beschamend zijn.

Doorslaggevend voor een krachtiger opstelling van China kan de invoering zijn van nieuwe ballististische anti-rakettensystemen in Zuid-Korea en Japan. Dit Amerikaanse systeem beschermt deze landen dan niet alleen tegen Noord-Koreaanse, maar in principe ook tegen Chinese nucleaire wapens. China wordt dan en passant nucleair ontmand, waarschuwden Chinese generaals onlangs.

Nauwer samenwerken

Cai vindt dat de VS en China nauwer moeten samenwerken, hoe lastig dat ook is voor zijn land. China vreest dat nauw samenwerken met de VS ertoe zal leiden dat Kim Jong-un zich gevaarlijker gaat gedragen. Hoe aan deze Catch-22-situatie te ontsnappen, is in China voer voor een steeds openlijker debat. Maar radicale veranderingen zijn ondanks de sterk bekoelde vriendschap niet te verwachten. En of de subtiele koersveranderingen in de vorm van het steunen van nieuwe VN-sancties effect zullen sorteren, is de vraag.

Voor de E-Magazine-commentator Shen Zhihua gaat China spijt krijgen van het feit dat het denken wordt gedomineerd door „achterhaalde socialistische romantiek” en „oude bloedbanden”. Net als hij vrezen velen dat er een dag komt dat China ‘Vette Kim de Derde’ met een kernwapen in zijn handen zal zien als de grootste bedreiging. Shen: „Waarom doen we dan nu niets?”