Tweede Kamer bezorgd over rechtsstaat Hongarije

Een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer is uiterst bezorgd over de wijze waarop democratische verworvenheden in Hongarije worden aangetast. Premier Rutte is in een motie opgeroepen de zorgen van Nederland over te brengen aan zijn Hongaarse collega Orbán die hij vandaag en morgen tijdens een eurotop van regeringsleiders in Brussel treft.

Rutte had de Kamer er van weerhouden nu al om concrete stappen tegen Hongarije te vragen. De Europese Commissie en de Raad van Europa, die toeziet op mensenrechten, zijn al bezig met een onderzoek naar de ontwikkelingen in Hongarije. Dat kan ertoe leiden dat artikel 7 van het Europees Verdrag van kracht wordt. Hierin staan mogelijkheden opgesomd om EU-lidstaten die grondrechten aantasten sancties op te leggen. Dit zou er uiteindelijk toe kunnen leiden dat Hongarije stemrecht binnen de unie wordt ontnomen.

In het Hongaarse parlement beschikt regeringspartij Fidesz over een gekwalificeerde meerderheid van tweederde en kan daardoor de Grondwet aanpassen. Ondanks oproepen uit verschillende Europese hoofdsteden heeft het Hongaarse parlement besloten deze week enkele omstreden grondwetswijzigingsvoorstellen in stemming te brengen. De mogelijkheid van het Constitutioneel Hof om wetten inhoudelijk te toetsen is ingeperkt. Het gaat verder om het onmogelijk maken van homohuwelijken en het beperken van de campagnemogelijkheden bij verkiezingen. Ook moeten studenten die een beurs hebben gehad tien jaar in Hongarije blijven werken.

In Straatsburg, waar het Europees Parlement deze week bijeen is, waren er dringende oproepen van Europarlementariërs aan de Commissie om Hongarije stevig aan te pakken. Vooral liberalen en groenen lieten van zich horen. Orbáns eigen fractie, de Europese christen-democraten EVP, hield zich op de vlakte – of verdedigde hem zelfs, zoals de Franse Europarlementariër Jean-Paul Gauzès. In een persconferentie begon Gauzès, een jurist, een lang betoog over de „de meerderheid” die in een democratie beslist.

De leiders van de 27 EU-lidstaten komen vandaag en morgen bijeen. De kwestie Hongarije staat niet officieel op de agenda van deze top.