Column

Televisiejongens

Een half jaar geleden verschenen kort achter elkaar diverse kritische commentaren over de journalistieke koers van de NOS. Zoals veel bestuurders geconfronteerd met een vergrijzende doelgroep, denkt de hoofdredactie van de NOS dat je jonge kijkers naar het journaal kunt lokken door het programma te trivialiseren. Te verleuken. Een heilloze strategie, vergelijkbaar met het vermengen van bier en wijn: je bederft beide.

Na een discussie over dit onderwerp in De Kunst van het Maken, een mediaprogramma van de VARA, raakte ik, samen met de NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff, tijdens de nazit in gesprek met een paar studentes. Zij vonden Gelauffs pogingen om hen te lokken ‘aandoenlijk’ maar volkomen kansloos. Wij kijken niet naar het journaal omdat wij op een andere manier in onze nieuwsbehoefte voorzien, legden ze hem uit, niet omdat het niet jong of hip genoeg is. De toestroom van jonge kijkers blijft vooralsnog inderdaad uit. ‘Jong’ is nu eenmaal niet synoniem aan ‘leeghoofdig’.

Sinds die columns heb ik diverse discussies gevoerd met televisiejournalisten. Dat is nog best lastig. Toen Gelauff plots al die kritiek over zich heen kreeg, schoot de adjunct van RTL Nieuws, Pieter Klein, hem te hulp. ‘Krantenjongens’ moesten hun mond houden over televisiejournalistiek, twitterde hij, daar hadden ze helemaal geen verstand van! Hij schermde met een boektitel, mensen die dat niet gelazen hadden kon hij niet serieus nemen. Alsof je pas een mening over een biefstuk mag hebben als je aan Le Cordon Bleu gestudeerd hebt. Kort daarna leidde Klein in Hilversum een dodelijk saai debat over de staat van de journalistiek. Na afloop had ik de neiging hem een boekje over discussieleiding te sturen.

Marcel Gelauff gaat eigenlijk nooit rechtstreeks in op kritiek, valt me op. Hij steekt lange, gewichtige verhandelingen af. Dringt zijn opponent aan op repliek, dan komt de volgende lange, gewichtige verhandeling. Wellicht heeft hij een mediatraining gehad. Never mind the question, heet dat in die kringen.

Een andere stijlfiguur die veel wordt ingezet is een soort veredelde heckling: net zo lang irrelevante dingen roepen tot de ander vertwijfeld afhaakt. Volhardt die, dan haakt de heckler zelf snel af. Pieter Klein van RTL mag zich er graag van bedienen, als de barse leesopdracht niet gewerkt heeft.

Afgelopen weekend ontstond op Twitter een interessante discussie over de sloppy science in het rapport van de Commissie-Cohen, vooral ten aanzien van de rol van de ‘oude’ media. Na enige tijd meldde Pieter Klein zich. Eerst plaatste hij een paar afzwaaiers – ‘Ja, dus, want, en? What’s the point?’ – de andere deelnemers proberen hem on topic te krijgen, en dan: ‘Ik kan het niet meer volgen. Goed weekend’.

Erg grappig.

NOS-verslaggever Jeroen Wollaars heeft de anti-retorica van Klein en Gelauff goed bestudeerd: Oost-Indisch om de zaak heen praten, bars leesopdrachten uitvaardigen, abrupt afhaken – hij combineert ze moeiteloos tot een verbluffende mix. Wollaars is de reporter die voor de NOS live verslag deed vanuit Haren. Hij was dus voorwerp van Cohens onderzoek, en toch deed hij voor de NOS ook de berichtgeving over het rapport. Op Twitter sprak ik hier mijn verwondering over uit.

Daar was Wollaars al: ‘Rapport gelezen?’ De leesopdracht. Verschillende deelnemers probeerden hem uit te leggen dat het daar niet om ging, maar het hielp niet. ‘Lees mijn stuk over mijn ethisch kompas’, reageerde Wollaars parmantig. Nóg een leesopdracht!

Nee, beste Jeroen, klonk het van verschillende kanten, dat is beside the point. Probeer nu eens antwoord te geven op de vráág.

‘Rapport bevat tientallen pagina’s over media. Lees die, heb je dan nog vragen, dan hoor ik het.’ Erg grappig, zij het ook wat zorgelijk. ‘Of wil je er eerst een column aan weiden en dan terecht worden gezet?’ Wijden en terechtgewezen bedoelde hij, vermoed ik. Je vraagt je af of de dumbing down van het Journaal misschien ook een personeelsprobleem is.

Na de Oost-Indische voetzoeker en de barse leesopdracht werd het tijd voor de abrupte exit. Daar was hij al. Wollaars: ‘Dus jij oordeelt zonder de feiten te willen kennen?’ Nou nee, begon ik, maar het was te laat. ‘Prettige wedstrijd dan. #dag.’

* zucht * (zo heet dat op Twitter). Wij krantenjongens mogen dan geen verstand van televisienieuws hebben, televisiejongens moeten misschien eens leren wat een gesprek is.