Rode Khmer-kopstuk Ieng Sary overleden - Cambodja-tribunaal verliest verdachte

Ieng Sary, een van de oprichters van het moorddadige Rode Khmer-bewind, in het Cambodja-tribunaal. Het tribunaal dreigt uit te lopen op een desillusie. Foto Reuters / Print Samrang

Ieng Sary, een van de oprichters van het moorddadige Rode Khmer-bewind in Cambodja, is op 87-jarige leeftijd overleden. Hij was een van de drie voormalige kopstukken van het regime die terechtstaan voor een gezamenlijk tribunaal van Cambodja en de Verenigde Naties in Phnom Penh. Dat meldt AP.

Ieng Sary richtte de Rode Khmer samen met zijn zwager Pol Pot op. Het communistische regime wilde een zuiver socialistische samenleving opbouwen door mensen uit de steden te dwingen tot werk op het platteland. Het radicale beleid leidde tot de dood van naar schatting 1,7 miljoen mensen, door honger, uitputting, ziekte of executie.

Internationaal het gezicht van het regime

Ieng Sary was minister van Buitenlandse Zaken en als hoogste diplomatieke vertegenwoordiger van het bewind internationaal herkenbaarder dan de rest van het regime, dat van 1975 tot 1979 over Cambodja heerste. In 1996, jaren nadat de omvergeworpen Rode Khmer zich in de jungle hadden teruggetrokken, was hij de eerste uit de hoogste kringen die samen met duizenden volgelingen overliep en daarmee het uiteenvallen van de beweging bespoedigde.

Zijn stap leverde hem een beperkte amnestie en tijdelijke geloofwaardigheid als vredestichter op. Hij kon jarenlang een gemakkelijk leven leiden in Cambodja, totdat het door de VN ondersteunde tribunaal hem aanklaagde.

‘Cambodja-tribunaal dreigt echter op een desillusie uit te lopen’

Een woordvoerder van het tribunaal sprak zijn ‘teleurstelling’ uit dat het proces tegen Ieng Sary niet kan worden voltooid. De zaak tegen voormalig ideoloog Nuon Chea en voormalig staatshoofd Khieu Samphan, die beiden ook ver in de tachtig zijn, wordt gewoon voortgezet.

Het Cambodja-tribunaal dreigt echter op een desillusie uit te lopen, schreef NRC Handelsblad eerder. Sinds de oprichting in 2003 heeft het tribunaal aan geloofwaardigheid verloren door inmenging van de Cambodjaanse regering. Een Zwitserse en een Duitse onderzoeksrechter stopten er vanwege de constante tegenwerking van de Cambodjaanse regering mee. Ook verkeert het tribunaal in geldnood en is het rendement gering.

“Slechts één veroordeling heeft het op zijn naam staan: Kaing Guek Eav, bekend als ‘kameraad Duch’, commandant van de S-21-gevangenis in Phnom Penh. Van de 14.000 gevangenen daar overleefde maar een handjevol de Rode Khmer-jaren. Hij kreeg 19 jaar celstraf.”- NRC, 26 oktober 2012

Ieng Sary, Nuon Chea en Khieu Samphan, de drie voormalige kopstukken van het regime die terechtstaan voor het tribunaal. Foto's AFP / Mark Peters

Ieng Sary, Nuon Chea en Khieu Samphan, de drie voormalige kopstukken van het regime die terechtstaan voor het tribunaal.Ieng Sary, Nuon Chea en Khieu Samphan, de drie voormalige kopstukken van het regime die terechtstaan voor het tribunaal. Foto’s AFP / Mark PetersIeng Sary, Nuon Chea en Khieu Samphan, de drie voormalige kopstukken van het regime die terechtstaan voor het tribunaal. Foto’s AFP / Mark Peters

Maoïstisch schrikbewind, dat humor verbood

De Rode Khmer was een radicale maoïstische organisatie. In 1975 veroverde ze de macht in Cambodja. Op bevel van onder meer Nuon Chea werd de bevolking van de hoofdstad Phnom Penh en andere steden naar het platteland gestuurd. De Rode Khmer wilde een klasseloze boerensamenleving. Ze schafte geld af, scholen, privé-eigendom en godsdienst. Iedereen moest zwarte kleren dragen. Vertoon van affectie voor familieleden was verboden, net als humor of medelijden. Wie zich verzette kon op keiharde sancties rekenen.

Zo’n twee miljoen mensen werden gedood of kwamen om van honger en uitputting. In 1979 verdreef Vietnam de Rode Khmer.