Plasterk probeert onrust gemeenten over herindeling te sussen

Plasterk: Ik wil de zorg wegnemen van burgemeesters dat er enig plan zou liggen om van bovenaf gemeenten te gaan herindelen. Foto ANP / Martijn Beekman

Bij de plannen voor gemeentelijke herindeling is het inwonertal van honderdduizend geen vaststaand minimum. Dat benadrukt minister Plasterk vandaag in verschillende interviews en in een Kamerbrief. Ook herhaalde hij dat de regering geen gemeentelijke herindeling van bovenaf zal opleggen.

Plasterk reageert daarmee op de onrust die bij lokale bestuurders is ontstaan over de opschalingsplannen van de regering.

Het kabinet heeft als lange termijnperspectief voor de bestuurlijke indeling van Nederland “vijf landsdelen en gemeenten van ten minste honderdduizend inwoners”. Gemeenten zouden dan de uitvoering van taken beter op elkaar kunnen afstemmen, en dat scheelt geld. Als gevolg van de grotere gemeenten moeten ook de provincies opschalen, omdat anders de besturen elkaar in de weg lopen. Uit een enquête van NRC bleek afgelopen weekend dat 80 procent van de burgemeesters in Nederland vindt dat gemeenten niet uit ten minste 100.000 inwoners zouden moeten bestaan, zoals het kabinet wil.

‘Help, de regering gaat ons herindelen’

Plasterk vandaag in De Volkskrant

“Ik wil de zorg wegnemen van burgemeesters dat er enig plan zou liggen om van bovenaf gemeenten te gaan herindelen of daar een blauwdruk voor te maken. Dat is nadrukkelijk niet de bedoeling van het kabinet.”

…op Radio 1 tegen de NOS

“Er ontstond een soort zorg bij de gemeenten, dat zag ik ook wel, van: Help, de regering gaat ons herindelen. Het leek me goed dat misverstand uit de weg te nemen.”

…en in de Kamerbrief (pdf) gaat hij in op de zorgen bij gemeenten over de financiële consequenties van een fusie.

“Gemeenten krijgen een vast bedrag van ongeveer €400.000 per gemeente. Voor een kleine gemeente kan dit 5 à 10 procent van de uitkering uit het Gemeentefonds bedragen. Wanneer bijvoorbeeld vier gemeenten fuseren heeft dit als consequentie het verlies van drie maal dit vaste bedrag. Zoals reeds eerder betoogd ben ik bereid om samen met de collega van Financiën en in overleg met de VNG te onderzoeken in hoeverre deze negatieve effecten kunnen worden gemitigeerd.”

‘Genoeg redenen voor zorgen’

Volgens politiek redacteur Annemarie Kas wil Plasterk vooral een “geruststellend signaal” aan de gemeenten geven. Maar dat maakt de cijfers niet minder hard. In de financiële bijlage van het regeerakkoord is aangenomen dat die daling van gemeenten lukt. De bezuiniging van 180 miljoen in 2017 staat gewoon ingeboekt. Plus de bezuinigingen die automatisch doorwerken: als het rijk bezuinigt, krimpt ook het bedrag dat gemeenten krijgen. Structureel met 307 miljoen per jaar. Bovendien moeten gemeenten al op 1 januari 2014, over negen maanden, taken gaan overnemen van het Rijk. Bemiddelen voor werklozen, ‘beschutte werkplekken’ creëren. Kas:

“Er zijn genoeg redenen voor de burgemeesters om zich zorgen te maken.”

Op dit moment zijn er in Nederland 408 gemeenten. In het regeerakkoord staat dat het aantal herindelingen moet worden opgevoerd van tien naar twintig per jaar, zodat er in 2017 vijfenzeventig gemeenten minder zijn.