Kortkolom wetenschap

Mogelijke schade aan brein? Sportveld af!

Amsterdam. Wie tijdens het sporten misschien een hersenschudding oploopt, moet van het veld af en mag zeker die dag niet meer sporten. Een hersenschudding is moeilijk direct vast te stellen. Lang niet altijd raakt iemand buiten westen. Traag reageren, hoofdpijn, ‘een mistig gevoel’, slaapstoornis, of prikkelbaarheid en emotionele labiliteit ontstaan of blijken vaak pas later. In een consensusovereenkomst heeft een grote groep hersenschuddingdeskundigen nieuwe aanbevelingen opgesteld. Ze zijn gepubliceerd in het British Journal of Sports Medicine. Behalve bescherming ná de klap is ook preventie belangrijk. Verandering van de spelregels moet overwogen. De helft van de hersenschuddingen bij voetbal lopen spelers bijvoorbeeld op in kopduels. Een helm beschermt wel tegen hoofd- en gezichtswonden, maar waarschijnlijk niet tegen hersenschudding. Misschien hebben die zelfs een negatief effect, omdat gehelmde sporters zich misschien roekelozer gedragen. (NRC)

Groenlandgletsjers bemesten de oceaan

Amsterdam. Het smeltwater van Groenlandse gletsjers is waarschijnlijk een belangrijke ijzerbron voor algen in de Atlantische oceaan. In omvang is het vergelijkbaar met de aanvoer van ijzerhoudend stof door de wind. Dat suggereren Amerikaanse onderzoekers in Nature Geoscience (online, 10 maart). Zij maten de concentratie opgeloste en in deeltjes opgenomen ijzeroxiden in smeltwater dat ’s zomers onder uit drie landgletsjers stroomt. Veel smeltwater komt van het gletsjeroppervlak, maar verzamelt pas aan de gletsjerbodem mineralen uit sediment. Het ijzergehalte bleek honderd keer zo hoog als meestal wordt aangenomen. Als alle Groenlandse gletsjers in evenredigheid ijzer afvoeren spelen ze een doorslaggevende rol in de algengroei voor de kust. (NRC)

Verleden voelt verder dan de toekomst

Amsterdam. Mensen ervaren een bepaald moment in de toekomst als dichterbij dan een moment dat precies even ver in het verleden ligt (Psychological Science, 8 maart online). Als Valentijnsdag bijvoorbeeld over een week is, voelt het dichterbij dan als het een week geleden is. Dat komt, volgens de Amerikaanse onderzoekers, doordat we meer op de toekomst dan het verleden georiënteerd zijn, maar ook doordat de afstand tussen onszelf en de toekomst afneemt en tussen onszelf en het verleden toe. Mensen die in een virtuele omgeving achteruit hebben moeten rijden, bleken de toekomst en het verleden ongeveer even ver te vinden. De psychologen noemen hun resultaat het temporele Doppler-effect, naar de dalende toon van de sirene van een voorbijrijdende ambulance. (NRC)

Marskar vindt klei

Amsterdam. Het stof dat de Amerikaanse marswagen Curiosity heeft verzameld uit een ondiep boorgat is stokoude klei met sporen van zwavel, koolstof, zuurstof en fosfor. Het vorige maand geboorde gaatje was het eerste boorgat op Mars. De klei bevestigt bestaande ideeën dat op Mars miljarden jaren geleden vloeibaar water water voorkwam, een gunstige omstandigheid voor het ontstaan van leven. (NRC)