'Jihadreiziger is soms nog kind'

Wie zijn die nieuwe, jihadreizigers precies? Ze krijgen inspiratie op YouTube en ineens zijn ze weg, „hun ouders onwetend achterlatend”.

Het onlangs door nationaal terreurcoördinator Dick Schoof verhoogde dreigingsniveau voor een aanslag van ‘beperkt’ naar ‘substantieel’ kwam voor ingewijden niet onverwacht. De gisteren bekend geworden oorzaak wel: de laatste maanden steeg het aantal ‘jihadreizigers’ uit Nederland naar onder meer Syrië tot naar schatting honderd. Terreurdeskundige Beatrice de Graaf: „Dat is zorgwekkend, allereerst voor hun eigen veiligheid.”

Wat is er veranderd in de afgelopen maanden?

„Het aantal aangiftes bij de politie door ouders die hun kinderen plots misten is enorm toegenomen. Daar zijn de veiligheidsdiensten van geschrokken. De omvang en de urgentie van het probleem is nu door Schoof gebruikt als wake-upcall. Professionals binnen en rond de moslimgemeenschappen moeten alerter zijn op radicalisering.”

Wie zijn de jihadreizigers?

„Wie het exact zijn, weten alleen de politie en de AIVD. Maar aan de burgemeesters van de vier grote steden is deze week gemeld dat het – net als in eerdere gevallen toen jongeren afreisden naar Tsjetsjenië – gaat om jongeren met Marokkaanse, Turkse of Koerdische wortels. Vaak zijn ze tussen de 20 en 25 jaar, maar er zijn ook voorbeelden van 15- tot 20-jarigen. Feitelijk dus kinderen.”

Hoe raken ze geïnspireerd?

„Stel je letterlijk een pleintje in een grote stad voor waar altijd vier islamitische jongeren samenkomen die jihadistische filmpjes uitwisselen die ze op YouTube hebben gevonden. Gisteren nog vond ik een net gepost filmpje waarin een Zweedse jongen met een zeer vergelijkbaar profiel wordt verheerlijkt als martelaar nadat hij zich heeft doodgevochten in Syrië. Dat soort beelden, begeleid met door jihadisten gebruikte rouwliederen, zijn razend populair onder jongeren die ontvankelijk zijn voor de radicale islam. En zo zijn de jongens van het pleintje op een dag alle vier weg, hun ouders onwetend achterlatend.”

Welk gevaar dreigt er?

„Allereerst gevaar voor de jongeren zelf. In Syrië komen ze, ongetraind, tegenover de militairen van Assad te staan. De kans dat ze daar gewond, getraumatiseerd of gefrustreerd van terugkomen, is reëel. Vervolgens heb je een pedagogisch probleem, want het is niet aannemelijk dat ze bij terugkomst even geïnspireerd hun opleiding vervolgen.”

Dat is waarom de terreurcoördinator op de hogere kans op aanslagen in Nederland wijst.

„Dat valt te bezien. Van deze honderd mensen weten we simpelweg niet wat ze exact beweegt, wat ze doen en dus ook niet of wat ze bij terugkomst een gevaar zijn. Maar de kans dat ze nog radicaler terugkomen en hier mogelijk anderen voor de strijd proberen te winnen, is groter nu het er in korte tijd zoveel zijn.”