Is dit ziekenhuis nog wel christelijk?

Ede is in beroering nu een christelijk ziekenhuis daar onlangs besloot abortus toe te staan op foetussen met het syndroom van Down.

De mails en brieven stromen binnen bij ziekenhuis De Gelderse Vallei in Ede. Steunbetuigingen, maar ook dringende verzoeken om het besluit terug te draaien. Buurtbewoners, kerken, personeel – de meningen buitelen over elkaar heen nu het christelijke ziekenhuis heeft besloten om abortus toe te staan van foetussen met het syndroom van Down.

Het begon vorige week toen ruim driehonderd medewerkers een brief stuurden aan de raad van bestuur waarin ze verklaarden het besluit „een grote teleurstelling” te vinden. In de brief vragen ze een heroverweging omdat ze vinden dat het ongeboren leven bescherming verdient. Voor een aantal heeft dit te maken met de christelijke levensovertuiging. Tot nu toe was abortus in het Edese ziekenhuis alleen mogelijk als het leven van moeder of kind in gevaar was of bij zeer ernstige afwijkingen bij de baby.

Het ziekenhuis blijft bij het besluit, zegt een woordvoerder. „De persoonlijke mening van medewerkers heeft geen invloed op beleid.” Het besluit is volgens haar genomen op aandringen van de gynaecologen in het ziekenhuis. Ze vonden het vervelend dat ze vrouwen niet konden helpen die ze eerst moesten vertellen dat hun foetus het Down-syndroom had, en die het vervolgens wilden laten weghalen. Ze voelden zich „in hun zorgplicht tekortschieten” als ze hen doorverwezen naar Arnhem of Nijmegen.

Nog steeds zijn er christelijke ziekenhuizen in Nederland die alle abortussen principieel weigeren op grond van hun identiteit. Exacte cijfers zijn niet bekend, maar volgens verschillende deskundigen gaat het om een paar kleine protestants-christelijke ziekenhuizen.

Ongeacht of een ziekenhuis christelijk is of niet, ze kunnen op twee manieren met abortusverzoeken omgaan, zegt ethicus Martien Pijnenburg, die promoveerde op de christelijke traditie in zorginstellingen. De ene instelling zet de zelfbeschikking van de vrouw op de eerste plaats, de andere de bescherming van het ongeboren leven. In beide instellingen kan het resultaat zijn dat een abortus plaatsvindt, maar de ethische afweging verschilt.

Het christelijke Van Weel-Bethesdaziekenhuis in Dirksland voert in principe geen abortussen uit. Als een moeder naar het ziekenhuis komt met een abortusverzoek, wordt ze doorverwezen naar een ander ziekenhuis, zegt directeur medische zaken Paul van der Velden. Tenzij het kind niet levensvatbaar is en vermoedelijk kort na de bevalling zal sterven, of als de moeder in levensgevaar is. Zo gaat het ook in het Ikaziaziekenhuis in Rotterdam.

Peter Schalk had het liefst gezien dat ook De Gelderse Vallei deze ouders was blijven doorverwijzen. Als directeur van de christelijke vakbond RMU hielp hij het personeel bij het opstellen van de brief. „De kracht van identiteit is dat je bijzondere zorg levert. Dan zeg je niet: omdat zij het doen, doen wij het ook.”

Is het ziekenhuis nu nog wel christelijk te noemen? De woordvoerder van De Gelderse Vallei zegt het liever genuanceerder: „Het is een ziekenhuis met de christelijke traditie als uitgangspunt.” Dat komt volgens de woordvoerder vooral tot uiting in waarden en normen, maar ook bij abortussen blijft het ziekenhuis een eigen keuze maken. „Wij doen geen abortussen bij sociale indicaties of uiterlijke afwijkingen zoals een hazenlip, maar wel bij ernstige afwijkingen. Dat past bij onze visie.” En het Down-syndroom past daar ook bij? „Ja.”

Minister Jet Bussemaker (Emancipatie, PvdA) zei maandag op Radio 1 dat ze vindt dat ziekenhuizen niet op voorhand bepaalde soorten abortussen zouden mogen weigeren. Maar ziekenhuisdirecteur Van Velden uit Dirksland vindt niet dat de huidige situatie problemen oplevert. In Rotterdam zijn genoeg ziekenhuizen waar de patiënten die een abortus wensen terechtkunnen.

Sommige christelijke ziekenhuizen hebben een specifiek abortusbeleid. Toch is er geen duidelijke scheidslijn te trekken tussen het abortusbeleid van christelijke en neutrale ziekenhuizen, volgens ethicus Martien Pijnenburg. Abortussen zijn vrijwel overal mogelijk en met abortusverzoeken wordt overal „zorgvuldig” omgegaan. Het is uiteindelijk altijd een beslissing tussen patiënt en arts.

Pijnenburg is het niet eens met Bussemaker als ze zegt dat ziekenhuizen bepaalde soorten abortussen niet op voorhand mogen weigeren. Hij vindt het geen probleem. „Zoals ik als individu bepaalde dingen mag weigeren, mag een ziekenhuis dat ook. Een ziekenhuis heeft een identiteit waardoor het kan zeggen: sommige dingen willen we niet hebben binnen onze muren.”