In Enschede hebben ze de motorclub inmiddels weggekregen

Overal in Nederland maken gemeenten, politie en justitie het motorbendes moeilijk. Satudarah in Enschede is nu failliet.

Er was strijd in de rechtszaal, in de binnenstad en zelfs langs het voetbalveld, maar nu is volgens burgemeester Peter den Oudsten van Enschede het pleit beslecht. Zijn gemeente heeft gewonnen. Door strikt ingrijpen van bestuur, politie, Openbaar Ministerie (OM) en belastingdienst heeft Chapter Eastside van motorclub Satudarah na twee rumoerige jaren de activiteiten in Enschede moeten beëindigen.

„De motorclub is failliet en uit elkaar gevallen. Op dit moment is het weer rustig in de gemeente”, zegt Den Oudsten.

De politie waarschuwt er al maanden voor: tussen de grootste motorclubs in Nederland dreigt oorlog. De afgelopen jaren groeiden de Hells Angels van zeven naar zeventien afdelingen, zogeheten Chapters. Satudarah zag het aantal afdelingen stijgen van negen naar 24.

„Politie en justitie vermoeden dat achter deze consolidatie en machtsopbouw de voorbereidingen schuilgaan voor een mogelijke biker war”, staat in een rapportage over de aanpak van outlaw bikers die opsporingsautoriteiten onlangs opstelden. De motorclubs onderhouden volgens de politie nauwe banden met de onderwereld, ze zijn actief in de hennepteelt en persen horeca-exploitanten af.

Het 160.000 inwoners tellende Enschede was een van de eerste gemeenten waar bestuur, politie, justitie en fiscus besloten gezamenlijk de motorclub aan te pakken. Burgemeester Den Oudsten: „Bij ons ging het alarm af toen Satudarah twee jaar geleden liet weten een clubhuis te willen openen op een industrieterrein in Enschede. Uit politie-informatie bleken verbanden tussen leden en criminele activiteiten.”

Achtentwintig namen telt de ledenlijst van Chapter Eastside, vertelt de burgemeester op zijn kamer in het stadhuis. Van de leden beschikt 36 procent niet over een motorrijbewijs. Hun gemiddelde inkomen ligt flink beneden het minimum. 68 procent heeft geen motor op zijn naam staan en 54 procent van de leden heeft een strafblad met geweldsdelicten. Het zijn cijfers die volgens de gemeente aantonen dat Satudarah veel meer is dan een gemotoriseerde gezelligheidsvereniging, zoals ze zelf zeggen. „Een lid van Chapter East staat nu zelfs terecht wegens verdenking van betrokkenheid bij een poging tot liquidatie van een aspirant-lid in Amsterdam.”

Peter den Oudsten (PvdA) is voorzitter van een beraad van bestuurders en opsporingsambtenaren die sinds twee jaar bijeenkomen voor ‘geïntegreerd optreden’ tegen vermeend criminele motorclubleden. „Ik pleit niet voor een heksenjacht tegen motorclubs, maar je moet als bestuurder wel buitengewoon alert zijn”, zegt de burgemeester. „Heel veel bestuurders worstelen met dezelfde problemen. Een gecoördineerd optreden is gewenst.”

Vroeger kon het gebeuren dat het OM leden van motorclubs vervolgde terwijl de burgemeester hun een vergunning gaf, zegt Anja de Geus. Ze is hoofd van het Landelijk Informatie en Expertisecentrum (LIEC), de organisatie waarin instanties als politie, justitie en gemeenten informatie delen en hun gezamenlijke aanpak coördineren. De Geus: „Nu is er een uniforme aanpak doordat alle diensten activiteiten op elkaar afstemmen: van controles van de drank- en horecavergunning tot strafrechtelijke vervolging. Het tegelijk inzetten van alle mogelijke instrumenten maakt het leven van motorclubs heel lastig.”

Die aanpak betekende in Enschede allereerst optreden tegen het clubhuis van Satudarah. Na juridische schermutselingen bepaalde de rechtbank in Almelo dat de gemeente het gebouw rechtmatig kon sluiten omdat de vestiging in strijd was met het bestemmingsplan.

Ook evenementen van Satudarah werden aangepakt omdat ze in strijd waren met de openbare orde. Daarnaast werd met voetbalclub FC Twente gesproken, omdat Satudarah actief werd binnen supportersvereniging vak P. „Ze stonden in vol ornaat toegang te regelen.” En in oktober werden zeven leden van Satudarah opgepakt wegens huisvredebreuk: ze probeerden zich met geweld toegang tot discotheek Zozo te verschaffen.

Soms ondervinden de handhavers moeilijkheden bij de strikte aanpak. Ambtenaren van de gemeente werden tot tweemaal toe geweigerd bij een poging tot inspectie van het clubhuis. Er werd een straat geblokkeerd met motoren en verkapte dreigementen volgden.

„Satudarah liet ook weten dat ze mijn carrière kapot zouden maken”, zegt Den Oudsten. Politiepatrouilles in de binnenstad zijn uitgebreid.

Het bestrijden van outlaw bikers zou een stuk gemakkelijker zijn als hun clubs konden worden aangemerkt als criminele organisatie, zegt de burgemeester. „Dan zijn we van veel gedoe af. Maar volgens rechters is er onvoldoende grond om de vereniging als zodanig aan te merken.” Rechters zijn tot nu toe niet bereid gedrag van individuele leden toe te rekenen aan de club. Den Oudsten: „Ik ben ervan overtuigd dat dat dit jaar gaat veranderen.”

Afgelopen januari is de stichting van Chapter Eastside in Enschede failliet verklaard. Volgens de curator rest een schuld van een ton.

De gemeente Enschede zegt nu te waken voor een waterbedeffect. „Bij ons is Satudarah weg, maar we houden heel Twente op de hoogte. Ook in Hengelo zijn al problemen geweest. We denken dat de motorclub bezig is zich aan de andere kant van de grens, in Duitsland, te hergroeperen.”