Hongarije gevaar voor EU

Europa is niet alleen maar een gemeenschappelijke markt en een politieke unie. Europa is ook een statengemeenschap die het eigen oorlogszuchtige verleden van het continent wil ‘verwerken’ door democratie en rechtsstatelijkheid zo te verankeren dat uitvoerende en wetgevende macht zich geen dictatoriale bevoegdheden kunnen toe-eigenen. Europa besefte, eerst na de Tweede Wereldoorlog in 1945 en vervolgens nog een keer na de Koude Oorlog in 1989/91, dat revanchisme averechts uitpakt.

Scheiding van machten en respect voor minderheden zijn de kern van het Europese abc. Hongarije lapt de uitgangspunten ervan echter meer en meer aan zijn laars.

Sinds 2010 regeert de nationaal conservatieve Fidesz-partij van premier Viktor Orban met een tweederde meerderheid in het parlement. Zij gebruikt die positie onbeschaamd en ten koste van rechtsstatelijke principes.

De laatste uiting daarvan is de wijze waarop ze deze week de Grondwet en de rechterlijke macht buitenspel hebben gezet. Een wet die het constitutionele hof eerder als ongrondwettig had verworpen, zoals een wet tegen landloperij, is maandag ingevoerd door deze onconstitutionele wet tot Grondwet te promoveren. Bovendien heeft het parlement ook de jurisprudentie van het hof van voor 2012 van nul en generlei waarde verklaard.

Onder het mom dat Fidesz een tweederde meerderheid heeft, worden de Hongaren zo beroofd van grondrechten. De enige veilige plek die Hongaren nog rest, is het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Hopelijk wenden Hongaren zich tot deze instantie.

Maar dat is niet genoeg. De mentaliteit waarvan de Hongaarse regering blijk geeft, is in de kern ondemocratisch. In een rechtsstaat weet de uitvoerende macht dat het beleid onderworpen is aan toetsing en ook kan worden teruggedraaid. De Hongaarse regeringspartij zet juist onomkeerbare stappen. Ze regeert ver over haar eigen politieke graf heen. Zelfs als ze verkiezingen verliest, kan Fidesz haar macht via haar eigen Grondwet continueren.

Die houding getuigt van een dictatoriale inborst die niet thuishoort in Europa. De EU moet daartegen optreden. Het Verdrag van Lissabon biedt handvatten. De Hongaarse provocaties zijn een uitgelezen kans dit verdrag meer te laten zijn dan een stuk papier.

Ook politieke interventies zijn geboden. Fidesz is aangesloten bij de Europese Volkspartij, waarin partijen als het CDA en de Duitse CDU een machtige stem hebben. CDA en CDU moeten zich serieus afvragen of de Fidesz nog in de EVP getolereerd kan worden. De Hongaarse regering brengt niet alleen Europa maar ook de christen-democratie in diskrediet. Orban plaatst zich buiten de Europese waardengemeenschap. Dat kan niet zonder consequenties blijven.