Films met boodschap

Broken City

Regie: Allen Hughes. Met: Mark Wahlberg, Russell Crowe. In: 45 bioscopen. ***

Side Effects

Regie: Steven Soderbergh. Met: Jude Law, Catherine Zeta-Jones. In: 43 bioscopen. ***

Scenarioschrijvers kennen hem wel. De derde akte, zo oud als de Griekse tragedie. Het sluitstuk van het basisverhaaltje dat van ‘er was eens’ via ‘de grote boze wolf’ naar ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’ voert. Schrijvers en regisseurs worstelen vaak met dat slotdeel. Want de formule zit zo diep in ons verankerd dat we het meteen aanvoelen als iets niet klopt. En tegelijk willen we dat er iets niet klopt. We willen verrassende verhalen die toch vertrouwd aanvoelen.

Als Steven Soderberghs Side Effects begint, lijkt het duidelijk waar hij op inzet. Jude Law speelt een psychiater die doet wat alle Amerikaanse psychiaters schijnbaar doen: hij schrijft pillen voor. En nog weer andere. Alsof het verschillende smaken zuurtjes zijn. Al snel vergeet je dat de reden dat patiënt Emily (Rooney Mara) van de ene in de andere uitbarsting valt, misschien iets te maken heeft met haar echtgenoot die net uit de gevangenis ontslagen is. Zo geobsedeerd ben je door de grote medicijnenshow die de film opvoert. Je kijkt je ogen uit over de schaamteloosheid waarmee artsen in Amerika proefkonijnen ronselen. Tot tweederde van de film gaat dat goed, maar dan moet Soderbergh kiezen. Beweert hij echt iets over de farmaceutische industrie of kiest hij voor de thrillerstructuur?

Diezelfde vraag speelt bij Broken City, een moderne film noir over een politieagent (Mark Wahlberg) die in ongenade valt, door de burgemeester van New York (Russel Crowe) als privédetective wordt ingezet en bouwfraude op het spoor komt. Juist omdat hij als politiefilm inzet, raak je verrast door alles wat er achter de schermen speelt. In die zin is Broken City subversiever dan Side Effects, die zich in de derde akte overgeeft aan genrewetten. De film ontpopt zich als ordinaire thriller die minder bevat dan je hoopt. Toch zit er ook daar nog een addertje onder het gras. Want wat zijn in dit soort maatschappelijk geëngageerde films nou de bijwerkingen van wat? Bestrijden filmmakers met genremiddelen de angst van geldschieters dat alles wat van de gebaande paden afwijkt geen publiek vindt? Verstoppen ze daarom hun boodschap in een spannend verhaal? Of tuigen ze genrefilms juist op met sociaal bewustzijn omdat dat verkoopt bij pers, vakgenoten, filmliefhebbers? Het maakt hun genrefilms hoe dan ook interessanter dan doorsneewerk. Er valt iets te puzzelen.