En opeens is het weer rustig in Enschede

In Enschede is twee jaar lang alles op alles gezet om Satudarah de gemeente uit te krijgen Met succes, de motorclub is nu failliet De burgemeester: „Ze zeiden dat ze mijn carrière kapot zouden maken”

Redacteur Justitie

Er was strijd in de rechtszaal, in de binnenstad en zelfs langs het voetbalveld, maar nu is volgens burgemeester Peter den Oudsten van Enschede het pleit beslecht. Zijn gemeente heeft gewonnen. Door strikt ingrijpen van bestuur, politie, OM en belastingdienst heeft Chapter Eastside van motorclub Satudarah na twee rumoerige jaren de activiteiten in Enschede moeten beëindigen. „De motorclub is failliet en uit elkaar gevallen. Op dit moment is het weer rustig in de gemeente”, zegt Den Oudsten.

De politie waarschuwt er al maanden voor: er dreigt een oorlog tussen de grootste motorclubs in Nederland. De afgelopen jaren groeiden de Hells Angels van 7 naar 17 zogeheten Chapters. Satudarah zag het aantal afdelingen stijgen van 9 naar 24. „Politie en justitie vermoeden dat achter deze consolidatie en machtsopbouw de voorbereidingen schuilgaan voor een mogelijke bikerwar”, staat er in een begin dit jaar door opsporingsautoriteiten opgesteld vertrouwelijke voortgangsrapportage inzake de aanpak van zogeheten outlaw bikers. De motorclubs onderhouden volgens de politie nauwe banden met de onderwereld en zijn actief in de hennepteelt en afpersing in de horeca.

Enschede (160.000 inwoners) was een van de eerste gemeenten die besloot via een gezamenlijke integrale aanpak de motorclub tegen te gaan. „Bij ons ging het rode alarm af toen Satudarah twee jaar geleden liet weten een clubhuis te willen openen op een industrieterrein in Enschede. Uit politie-informatie bleken de nodige verbanden tussen leden en criminele activiteiten”, zegt Den Oudsten.

Helft van leden heeft strafblad

28 namen telt de ledenlijst van Chapter Eastside, vertelt de burgemeester op zijn kamer in het stadhuis. Van de leden beschikt 36 procent niet over een motorrijbewijs. Ze hebben gemiddeld een inkomen zwaar beneden het minimum. 68 procent heeft geen motor op naam en 54 procent van de leden heeft een strafblad met geweldsdelicten. Het zijn cijfers die volgens de gemeente aantonen dat Satudarah veel meer is dan een gemotoriseerde gezelligheidsvereniging, zoals ze zelf zeggen. „Een lid van Chapter Eastside staat nu zelfs terecht wegens verdenking van betrokkenheid bij een poging tot liquidatie op een aspirant-lid in Amsterdam.”

Peter den Oudsten (PvdA) is voorzitter van een sinds twee jaar periodiek bijeenkomend beraad van bestuurders en opsporingsambtenaren die zich beijveren voor gezamenlijk integraal optreden tegen vermeend criminele motorclubleden. „Ik pleit niet voor een heksenjacht tegen motorclubs maar je moet als bestuurder wel buitengewoon alert zijn”, zegt de burgemeester. „Heel veel bestuurders worstelen met dezelfde problemen en een gecoördineerd optreden is gewenst.”

Vroeger kon het gebeuren dat het OM leden van motorclubs vervolgde terwijl de burgemeester ze een vergunning gaf, zegt Anja de Geus. Ze is hoofd van het Landelijk Informatie en Expertisecentrum (LIEC), de organisatie waar instanties als politie, OM en gemeenten informatie delen en de aanpak coördineren. „Nu is er een uniforme aanpak doordat alle diensten activiteiten op elkaar afstemmen: van controles van de drank- en horecavergunning tot strafrechtelijke vervolging. Het tegelijk inzetten van alle mogelijke instrumenten maakt het leven van motorclubs heel lastig”, zegt De Geus.

Die aanpak betekende in Enschede concreet dat allereerst werd opgetreden tegen het clubhuis van Satudarah. Na verschillende juridische schermutselingen bepaalde de rechtbank in Almelo uiteindelijk dat de gemeente het gebouw rechtmatig kon sluiten omdat de vestiging in strijd was met het bestemmingsplan. Ook evenementen van Satudarah werden aangepakt omdat ze in strijd waren met de openbare orde. Er werd met FC Twente gesproken omdat Satudarah actief werd binnen supportersvereniging Vak-P: „Ze stonden in vol ornaat toegang te regelen.” En in oktober werden zeven leden van Satudarah opgepakt wegens huisvredebreuk: ze probeerden met geweld zich toegang tot discotheek Zozo te verschaffen.

Soms ondervinden de handhavers moeilijkheden bij de strikte aanpak. Ambtenaren van de gemeente werden tot twee keer toe geweigerd bij een poging tot inspectie van het clubhuis. Er werd een straat dichtgezet met motoren en er volgden verkapte dreigementen. „Satudarah liet ook weten dat ze mijn carrière kapot zouden maken”, zegt Den Oudsten.

Het bestrijden van de outlaw bikers zou overigens een stuk gemakkelijker zijn als de clubs konden worden aangemerkt als criminele organisatie, zegt de burgemeester. „Dan zijn we van veel gedoe af. Maar volgens rechters is er onvoldoende grond om de vereniging als zodanig aan te merken.” Rechters zijn tot nu toe niet bereid het individuele gedrag van leden toe te rekenen aan de club. „Ik ben er van overtuigd dat dit nu gaat veranderen.”

In januari van dit jaar is de Stichting van Chapter Eastside in Enschede door de rechtbank failliet verklaard. Volgens de curator rest een schuld van een ton. De gemeente Enschede zegt nu te waken voor een waterbedeffect. „Bij ons is Satudarah weg maar we houden heel Twente op de hoogte. Ook in Hengelo zijn al problemen geweest. We denken dat de motorclub bezig is zich aan de andere kant van de grens in Duitsland te hergroeperen.”