Agenda voor Franciscus I

De benoeming van Franciscus I tot 266ste paus van de Rooms-Katholieke Kerk is van verstrekkende betekenis. Voor de grootste kerkgemeenschap ter wereld en evenzeer voor niet- en anders-gelovigen.

Het Amerikaanse zakenblad Forbes plaatste paus Benedictus XVI vorig jaar in de topvijf van machtigste personen ter wereld. Hij verkeerde daarop in het gezelschap van de leiders van de VS, Rusland en Duitsland, alsmede van Bill Gates, de oprichter van Microsoft.

De argumentatie van Forbes voor deze hoge notering valt te volgen: de paus staat aan het hoofd van 1,2 miljard katholieken, verspreid over de hele wereld, van wie velen grote waarde hechten aan zijn standpunt over ethische kwesties. Het moreel gezag van de ‘plaatsbekleder van Jezus op aarde’ is groot.

Het zou dus van immense betekenis zijn als kardinaal Jorge Mario Bergoglio, de Argentijnse jezuïet voor wie gisteravond in Rome de witte rook opsteeg, een agenda ontvouwt die gelovigen oproept om zich te hoeden voor ongewenst zwangerschap en voor geslachtsziekten als aids door middel van het gebruik van voorbehoedsmiddelen. En die vrouwen die onbedoeld zwanger raken de ingreep die abortus provocatus heet, binnen zekere grenzen, toestaat.

Een paus die vrouwen gelijke rechten toekent, het liefst ook binnen de kerk zelf waardoor ook voor hen de kerkelijke functies worden opengesteld die nu alleen door mannen mogen worden bekleed.

Een paus die begrijpt dat het celibaat een onnatuurlijke en in wezen een onmenselijke eis is aan de geestelijken aan wie de pastorale zorg voor zijn volgelingen is toevertrouwd.

Een paus die een cultuur in de Rooms-Katholieke Kerk stimuleert die het vrijwel uitsluit dat jongens en meisjes zo massaal seksueel worden misbruikt of het slachtoffer worden van andersoortig geweld als recentelijk is gebleken.

Een paus die er geen misverstand over laat bestaan dat er van ongelijke behandeling tussen homo- en heteroseksuelen geen enkele sprake hoort te zijn.

Een paus, kortom, die begrijpt dat zijn Kerk er in de 21ste eeuw opvattingen op nahoudt die in grote delen van de wereld als verwerpelijk gelden en die de secularisatie in een land als Nederland in hoog tempo hebben bevorderd.

Dit is een utopische wensenlijst, een onuitvoerbare agenda. De macht van de paus is niet onbeperkt. Hoe bijzonder het ook is dat hij de eerste paus is die uit Latijns-Amerika afkomstig is. Hij heeft te maken met tegenspraak en machinaties in Rome, maar vooral met het gegeven dat deze opvattingen lang geen gemeengoed in zijn Kerk zijn. Ze tonen slechts de kloof die er gaapt tussen ratio en geloof.