'150 kinderen per jaar ontvoerd'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

De tweede reeks van John van den Heuvels programma Ontvoerd komt eraan. In de aankondiging die regelmatig langskomt op RTL4 zegt Van den Heuvel dat er in Nederland jaarlijks 150 kinderen worden ontvoerd. Zulke aantallen noemde hij ook in aanloop naar de vorige reeks. Klopt het cijfer eigenlijk wel?

En, klopt het?

Denk niet dat er 150 keer per jaar kidnappers in een schimmig busje langs een schoolplein rijden, een kind inladen en daarna de ouders om losgeld vragen. Van internationale kinderontvoering is sprake als een kind door één van de ouders of familieleden zonder toestemming van de andere ouder wordt overgebracht naar of achtergehouden in een ander land. Bijvoorbeeld: een moeder laat een kind niet terugkeren naar de vader in Nederland nadat het bij haar in Canada op vakantie was. Maar het komt net zo goed voor dat het kind juist tegen de zin van een van de ouders in Nederland wordt gehouden en niet meer terug naar huis in bijvoorbeeld Turkije mag.

Twee instanties in Nederland houden gegevens bij over het aantal internationale kinderontvoeringen: de Centrale autoriteit Internationale Kinderontvoering en Kinderbeschermingsmaatregelen en het Centrum Internationale Kinderontvoering. De Centrale autoriteit valt onder het ministerie van Veiligheid en Justitie en voert de verplichtingen van Nederland onder het Haags Kinderontvoeringsverdrag uit. Alle kinderen onder de 16 jaar vallen hieronder. Het regelt de terugkeer van kinderen die ten onrechte vastgehouden worden in een land en de samenwerking rond voogdijwetten van verschillende landen.

Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie stuurde afgelopen juni voor het laatst een cijfermatig overzicht in een brief naar de Tweede Kamer. In 2011 heeft de Centrale autoriteit in totaal 173 verzoeken in behandeling genomen van ouders waarin een beroep werd gedaan op het Haags Kinderontvoeringsverdrag. in behandeling genomen. Hiervan waren 80 verzoeken inkomend, waarbij het kind in Nederland wordt vastgehouden en het verzoek dus uit het buitenland komt en 93 uitgaande, waarbij het kind in het buitenland zit.

Het ging niet altijd om ontvoering. Soms komt er een verzoek om te bemiddelen bij een internationale omgangsregeling tussen de ouders. In 148 gevallen ging het wel om ontvoering. Dit aantal is redelijk stabiel: in 2010 waren er 150 verzoeken en in 2009 waren het er 145. Er kunnen meer kinderen onder een verzoek vallen, bijvoorbeeld als er meerdere kinderen uit één gezin tegelijk worden ontvoerd. Bij de 173 verzoeken uit 2011 waren 264 kinderen betrokken. Hoeveel kinderen er ontvoerd waren wordt niet duidelijk, maar het waren er hoogstwaarschijnlijk dus meer dan 148. Opvallend is dat in de meeste gevallen de moeder de ontvoerder is. En er wordt niet alleen van en naar verre landen ontvoerd, ook naar bijvoorbeeld België en Frankrijk.

Het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO), een onafhankelijke stichting die advies geeft en begeleidt, heeft ook cijfers over ontvoeringen in 2011. Deze cijfers liggen iets hoger dan die van de Centrale autoriteit: er waren 164 dossiers, met in totaal 249 betrokken kinderen. Het verschil in de cijfers is goed te verklaren. Als ouders aankloppen bij het Centrum IKO worden ze daar zo nodig doorverwezen naar de Centrale autoriteit voor een officiële melding, maar het komt voor dat ouders er toch zelf uitkomen, of uiteindelijk niet willen dat hun kind terugkeert.

Er zijn dus jaarlijks zelfs meer dan 150 kinderen betrokken bij ontvoering, John van den Heuvel drukt zich nog voorzichtig uit.

Maar er moet wel een belangrijke kanttekening bij de getallen geplaatst worden. Het is namelijk niet zo dat alle ontvoeringen net zo schrijnend zijn als de gevallen die in Ontvoerd in beeld worden gebracht. Els Prins van het Centrum IKO zei in december in deze krant dat ouders vaak contact houden. En ondanks alles accepteren ze vaak ook de nieuwe situatie. Zo’n dertig zaken per jaar zijn zo problematisch dat ouders geen contact meer met elkaar (kunnen) hebben en vechten om de voogdij. Dat zijn typisch de gevallen die in het programma van Van den Heuvel aan bod komen.

Overigens wordt het programma gemaakt in goed overleg met de betrokken instanties, ook de Centrale autoriteit en het Centrum IKO. Ze wijzen het programma niet af, want een draaiende camera kan soms zorgen voor beweging in moeilijke zaken. En RTL helpt bij het uitzoeken van juridische kwesties, terwijl ouders vaak geen geld hebben om een advocaat te betalen.

John van den Heuvel zegt in de aankondiging van de tweede reeks van het programma Ontvoerd dat er 150 ontvoeringen per jaar plaatsvinden. Uit cijfers van de twee instanties in Nederland die zich hiermee bezig houden blijkt dat dit er zelfs nog meer dan 150 zijn: de Centrale autoriteit van het ministerie van Veiligheid en Justitie telde in 2011 148 zaken, bij een aantal zaken waren meerdere kinderen betrokken. En bij het Centrum Internationale Kinderontvoering, een stichting, registreerden ze voor 2011 164 dossiers, waarbij 249 kinderen betrokken waren. Een belangrijke kanttekening is wel dat lang niet alle zaken zo ernstig zijn als de gevallen die in het programma van Van den Heuvel aan bod komen. Volgens het Centrum IKO zijn er jaarlijks ongeveer 30 van dergelijke gevallen. Wij beoordelen de bewering dat er 150 kinderen per jaar worden ontvoerd als grotendeels waar.

Ook een bewering voorbij zien komen die je wilt laten checken? Stuur een mail naar nextcheckt@nrc.nl of tip de redactie op Twitter met de hashtag #nextcheckt.