Straks betalen voor ongezond leven

Wie ongezond leeft moet het in z’n zorgpremie merken, zegt de Raad voor Volksgezondheid & Zorg. „De solidariteit is niet grenzeloos.”

Remgeld, heet het in België, en het zal er ook hier van komen: de patiënt zal in de toekomst extra moeten betalen voor ‘onnodige’ zorg die hij gebruikt. Beter nog: die financiële bijdrage weerhoudt hem er helemaal van om gebruik te maken van onnodige zorg. En als zijn gedrag oorzaak is van zijn ziekte, zal hij óók extra aan de zorgkosten moeten bijdragen. Dat advies gaf de Raad voor Volksgezondheid & Zorg (RvZ) gisteren aan het kabinet.

Te veel eten, te weinig bewegen, onveilig vrijen, roken – ook in financieel opzicht zal men de gevolgen moeten voelen, staat er in Het belang van wederkerigheid. En gezond gedrag moet beloond worden.

De RvZ doet een ‘appèl’ op patiënten, dokters en bestuurders om zuiniger om te gaan met de zorg. Om kostenbewust te worden. Want, zoals RvZ-beleidsadviseur Flip van Sloten het zegt: de solidariteit waar het zorgstelsel op is gebaseerd, is niet grenzeloos. „De Nederlandse curatieve zorg rijdt in een Rolls-Royce. Dat blijkt telkens uit onderzoek. Dat komt omdat we niemand iets weigeren. Andere landen doen dat wel.”

Gezonde hogeropgeleiden betalen relatief veel en gebruiken relatief weinig zorg. Zij zullen op termijn niet willen betalen voor de ongezonde lageropgeleiden, waarschuwde ook het CPB onlangs. In België is het net zo, blijkt uit enquêtes. Eén op vier Vlamingen wil niet de zorgkosten betalen voor rokers en drinkers.

Iedereen betaalt verplicht een maandelijkse premie: deels aan een zorgverzekeraar, deels via het loonstrookje. Wat het loonstrookje betreft, hoe meer je verdient, hoe meer je betaalt. Maar of je gezond leeft of niet, maakt geen verschil. Ga je wekelijks naar de huisarts of juist nooit, krijg je zes hartoperaties of maar één – de behandeling wordt vergoed.

Er moet ‘wederkerigheid’ in het systeem komen, zegt de RvZ nu. Van Sloten: „Als de nettobetalers zien dat het geld effectief wordt besteed, wil men best solidair blijven.”

Gezond gedrag moet beloond worden, vindt de RvZ. De premiekorting die men nu vanzelf krijgt bij een collectieve zorgverzekering, gesloten door bijvoorbeeld werkgevers, zou voortaan alleen gegeven moeten worden aan mensen die gezond leven. Volgens Van Sloten kan dat met conditietests en vormen van preventie. Deelname aan zo’n kortingsverzekering zou vrijwillig moeten zijn.

Staatssecretaris Van Rijn (PvdA, Zorg) zei gisteren in reactie op het advies dat nog niet bewezen is dat gezonde mensen goedkoper zijn.

De patiënt moet ook, vindt de RvZ, net als vroeger, de doktersrekening te zien krijgen. Vooraf, zodat hij weet wat hij zelf moet betalen, en achteraf zodat hij ziet wat de verzekeraar voor hem heeft betaald. Ook de dokter moet kostenbewuster worden: hij moet verschillende behandelingen en de prijs, paraat hebben. Een hartprobleem? Dan kunt u vaker wandelen en traplopen. Of u kunt pillen slikken, wat meer kost, óf we kunnen u dotteren wat veel meer kost.

Daarnaast moet de dokter expliciet tegen de patiënt zeggen wat hij van hem verwacht: u moet stoppen met roken anders krijgt u geen nieuwe long. Van Sloten: „Dat is nu geen verplicht onderwerp.” Voor ‘onnodige zorg’ moet de patiënt bijbetalen.

Bestuurders moeten van de RvZ hun salaris en dat van de dokters publiceren. Onlangs bleek uit de lijst grootverdieners bij de semi-overheid dat in de zorg het grootste aantal mensen werkt dat meer verdient dan de premier. „Transparantie zal ongepaste levering van zorg verminderen, de beloning van medisch specialisten en bestuurders matigen en daarmee de bereidheid tot solidariteit versterken”, schrijft de Raad.

Rapport Europese gezondheid, In het nieuws: pagina 4-5