Met pensioengeld krijgen de banken meer lucht

Zeven vragen aan //

Topbankier Kees van Dijkhuizen, over de plannen om pensioenfondsen te laten investeren in hypotheekobligaties

Pensioenfondsen en verzekeraars zijn bereid een deel van de hypotheken van banken te financieren, om zo de vastgelopen huizenmarkt los te trekken. De banken krijgen daardoor meer geld om nieuwe leningen aan consumenten en bedrijven te verstrekken. Door het ruimere aanbod en meer concurrentie kan de hypotheekrente die huizenbezitters betalen omlaag.

Dat concludeert topbankier Kees van Dijkhuizen, de toekomstig financieel directeur van ABN Amro, na een verkenning in opdracht van minister Stef Blok (Wonen, VVD).

Banken wachten op verdere uitwerking van de plannen, maar zijn positief. „Het verkleint de afhankelijkheid van de kapitaalmarkt voor Nederlandse banken”, zegt de woordvoerder van ABN Amro. „En dat draagt weer bij aan betaalbare financieringen voor woningen en bedrijven.” Ook vakcentrale FNV is enthousiast. „Voorwaarde is dat pensioenfondsen niet met risicovolle hypotheken worden opgezadeld”, zegt de FNV.

In de plannen van Van Dijkhuizen dragen de banken het minst risicovolle deel van hun hypotheekportefeuille (leningen met Nationale Hypotheek Garantie) over aan een nog op te richten orgaan, de Nederlandse Hypotheek Instelling (NHI). Deze instelling plaatst Nederlandse Hypotheek Obligaties (NHO’s) met staatsgarantie op de kapitaalmarkt. Het kapitaal dat hiermee wordt opgehaald, vloeit uiteindelijk weer terug naar de banken.

De afgelopen twee maanden heeft Van Dijkhuizen een ronde gemaakt langs banken, pensioenfondsen, verzekeraars, sociale partners en departementen. „We hebben wat gladgestreken”, zegt hij telefonisch vanuit het buitenland. „Deze discussie loopt al een paar jaar en in het verleden was er vaak gehakketak.”

Wat is het probleem?

„In Nederland zit er een groot gat van 460 miljard euro tussen enerzijds de nationale hypotheekschuld en anderzijds het spaargeld van huishoudens en het bedrijfsvermogen. Banken hebben meer funding nodig om kredieten te verstrekken en door de crisis is kapitaal aantrekken duurder geworden. In de pot van pensioenfondsen zit 900 miljard euro, dus het is logisch dat zij in deze discussie vaak opduiken. Maar niemand wil dat zijn pensioengeld door beleggingen in gevaar komt.”

En uw oplossing is een nieuwe instelling die hypotheekobligaties uitgeeft met staatsgarantie?

„Ja, het is bedoeld voor bestaande en nieuwe hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie, zeg maar een kwart van de nationale hypotheekschuld [circa 650 miljard euro, red.]. De banken brengen dat deel van hun hypotheken onder bij een Nationale Hypotheek Instelling die obligaties uitgeeft. Het rendement zal iets hoger zijn dan bij staatsobligaties, dus dat is aantrekkelijk voor beleggers.”

Wie draagt het risico?

„In feite verandert er niets. De banken blijven het risico dragen voor de afbetaling van de hypotheken. Bij een executieverkoop door gedwongen verkoop is de eventuele restschuld voor het Waarborgfonds Eigen Woningen, dat de hypotheekgarantie verstrekt. En de overheid staat, net zoals nu, borg voor dat fonds.”

Wat is het voordeel?

„Banken krijgen meer ruimte om hypotheken te verstrekken. De hypotheekrente zal iets dalen, want banken kunnen goedkoper funding aantrekken. Als meer beleggers instappen, zoals verzekeraars, komt er ook meer concurrentie op de hypotheekmarkt. En voor pensioenfondsen is het een niet verplichte, maar interessante vorm van beleggen.”

Nu doen pensioenfondsen toch ook al aan ‘securitisatie’: het kopen van pakketjes hypotheken van banken? Wat is het verschil?

„Er zijn twee voordelen. Het eerste is schaalvergroting. Securitisatie gebeurt nu pér bank, pér keer. Door alle hypotheken in één grote poule onder te brengen, komt er veel meer funding van beleggers vrij.”

En het andere voordeel?

„Staatsgarantie. Door domweg het stempel ‘staatsgarantie’ op de hypotheekobligaties te zetten, is het meteen duidelijk. De staat staat nu ook al garant voor de hypotheekgarantie, maar buitenlandse beleggers begrijpen vaak niet hoe het fonds werkt. Hoeveel geld zit erin? Zijn alle papieren wel op orde? Een staatsobligatie begrijpt iedereen.”

Wanneer moet het plan ingaan?

„Het is crisis. Dus ik zou zeggen dit jaar.”