Een bouwen begint hier oeuvre

Morgen opent kunstbeurs Unfair Amsterdam de deuren Het is een expositie van 27 onontdekte jonge kunstenaars die onconventionele kunst maken Maar is dat eigenlijk nodig, een nieuwe kunstbeurs?

Veel tijd om te praten hebben de organisatoren van Unfair Amsterdam niet. Samen met de 27 andere exposanten van de kunstbeurs zijn Peter van der Es, Boris de Beijer en Adam Nillissen druk in de weer met verven, timmeren en sjouwen. In drie dagen moeten ze de lange, lege loods op het Java-eiland omtoveren tot een expositieruimte voor dertig solopresentaties. De nieuwe kunstbeurs is geheel opgericht voor en door jonge kunstenaars. „We staan als generatie op om onze eigen kansen te creëren.”

Morgen opent Unfair Amsterdam haar deuren voor publiek. Tot en met zondag kunnen kunstliefhebbers in de ‘Bagagehal’ van Loods 6 terecht voor actuele kunst van jonge makers uit uiteenlopende disciplines. Sculpturen, installaties, schilderijen, video’s en foto’s: een dwarsdoorsnede van een kunstenaarsgeneratie. Het geld is bijeengesprokkeld via crowdfunding, een beetje subsidie en sponsors, waaronder veilinghuis Christie’s. Maar een nieuwe kunstbeurs, is dat wel nodig?

Zoals de naam al doet vermoeden, is Unfair Amsterdam opgericht vanuit het gevoel dat de kansen voor jonge kunstenaars alleen maar minder worden. Videokunstenaar Peter van der Es (27) zou vorig jaar exposeren op Art Amsterdam. Toen het evenement werd afgelast, besloten de drie bevriende kunstenaars om zelf een kunstbeurs op te zetten, speciaal voor kunstenaars die niet langer dan vijf jaar geleden zijn afgestudeerd.

Die eerste vijf jaar zijn een moeilijke periode, zegt medeorganisator Nillissen (29). „In het eerste jaar na het afstuderen heb je een soort Idols-gebeuren. Wie op de academie goed presteerde, wordt uitgenodigd voor diversen best-off shows.” Daarna ebt de belangstelling weg. „Pas tien jaar later heb je als alles goed gaat je eerste solotentoonstelling en word je opgepikt als jong talent. Maar wat ben je dan in de tussentijd?”

Galeriehouders wachten af hoe een kunstenaar zich ontwikkelt, zegt Bart Rutten, conservator aan het Stedelijk Museum Amsterdam. Kunst wordt interessanter naarmate de kunstenaar meer geproduceerd heeft. „Dat zorgt voor gelaagdheid. Dat onderscheidt kunst van een mooi plaatje.” Een kunstwerk alleen is voor Rutten niet interessant. „Ik kijk altijd naar het oeuvre.”

Het opbouwen van een oeuvre kost tijd en dus geld. Dat geld krijgen jonge kunstenaars, door de bezuinigingen, steeds minder. Net als in andere sectoren moeten kunstenaars tegenwoordig meteen hun eigen bedrijfje draaiende zien te houden. Daar ligt het spanningsveld, zegt Unfair Amsterdam-organisator De Beijer (27). „Aan de ene kant word je pas opgemerkt als je al iets kunt laten zien. Aan de andere kant worden we geacht meteen na het afstuderen als zelfstandig ondernemer te kunnen functioneren.”

De organisatoren kennen de problemen van beginnende kunstenaars uit ervaring. In tegenstelling tot conventionele beurzen werken ze daarom niet samen met galerieën, maar zijn ze direct op de makers zelf afgestapt. In samenwerking met kunsttijdschrift Mister Motley selecteerden ze 27 getalenteerde leeftijdsgenoten. „De kunstenaar en zijn werk, daar draait het om”, zegt Van der Es.

Of een werk wel of niet in een galerie hangt, zegt volgens de organisatoren niets over de kwaliteit ervan. Bij Unfair Amsterdam draait alles om het creëren van kansen. De drempel om deel te nemen, is laag. De organisatoren vragen geen huur en ook geen percentage van verkocht werk. Het enige wat van de exposanten wordt verwacht, is kwalitatief hoogstaand, nieuw werk – en wat klusvaardigheden voor de opbouw.

Een blik op de sponsorenlijst verraadt dat de steun uit verschillende hoeken komt. Het is een dwarsdoorsnede door de culturele sector, van het alternatieve muziekplatform Subbacultcha tot het prestigieuze veilinghuis Christie’s. Met die laatste partij zijn de organisatoren bijzonder tevreden. „Het gaat niet in eerste instantie om cashen”, zegt Nillissen. „Maar we hopen natuurlijk wel dat sommige bezoekers iets kopen.’’

Maar hoeveel bereik je nou met een beurs in het Oostelijk Havengebied van Amsterdam? „Het is een ontzettend slimme zet”, zegt kunsteconoom Olav Velthuis. Voor een succesvolle carrière als kunstenaar is één ding belangrijk: zichtbaarheid. „Uit onderzoek blijkt dat kunstenaars aan het begin van hun carrière niet te kieskeurig moeten zijn wáár ze exposeren. Belangrijk is dát ze exposeren.”

Unfair Amsterdam vindt plaats van 14 tot 17 maart in Loods 6 op Java-eiland Amsterdam. Een kaartje kost 5 tot 8 euro. unfairamsterdam.nl