Druk op Europarlement over geld

Europarlementariërs uit vooral Spanje, Duitsland en Polen staan onder druk om met de EU-begroting in te stemmen. Ze willen toch weer op de kieslijst?

De meeste Europarlementariërs zijn heel tevreden met hun nieuwe macht: voor het eerst mogen zij beslissen of de EU-begroting, waar de 27 regeringsleiders vorige maand een moeizaam akkoord over bereikten, in orde is of niet. Vanmiddag stemmen ze in Straatsburg over een lijst eisen: hun inzet voor de maandenlange onderhandelingen met de regeringen die nu beginnen.

Maar er zijn ook Europarlementariërs, vooral uit Spanje, Polen en Duitsland, die onrustige dagen achter de rug hebben en zich opeens zorgen maken over hun toekomst. Ze kregen een dringend bericht van hun partij in hun eigen land: het was niet de bedoeling dat ze het begrotingsakkoord over 960 miljard euro, voor zeven jaar, onderuit haalden. Ze wilden toch een mooie plek op de kandidatenlijst voor de verkiezingen volgend jaar voor het Europees Parlement?

Voor Spanje en Polen was de begroting gunstig, ze willen niet dat er nog iets verandert of dat het voorlopig niet doorgaat omdat een meerderheid in het Europees Parlement ertegen stemt. Duitsland wil er geen gedoe over in een verkiezingsjaar.

Geen Europarlementariër praat graag over de druk vanuit hun land. Hun medewerkers praten er alleen anoniem over en de collega’s zien wat er gebeurt: Spaanse en Poolse christen-democraten wilden begin deze week per se dat er een zin werd veranderd in de tekst waarover de Europarlementariërs vandaag stemmen. Daar mocht niet meer in staan dat het begrotingsakkoord van de regeringsleiders wordt ‘afgewezen’.

De tekst is bedacht door de vier grootste fracties: christen-democraten, socialisten, liberalen en groenen. In de fractievergadering van de christen-democraten, maandag, waren de Spanjaarden en Polen massaal aanwezig. „Ze hadden gezorgd dat er konten op stoelen zaten”, zegt CDA-Europarlementariër Esther de Lange. En zo wonnen ze de stemming over het voorstel om de tekst te veranderen. „Het is voor het eerst sinds hun toetreding tot de EU”, zegt De Lange, „dat de Polen hun spierballen zo laten rollen. En Oost- en Zuid-Europa hebben elkaar gevonden.”

Een meerderheid in het Europees Parlement wil meer flexibiliteit in de uitgaven: geld dat voor een jaar was gepland maar niet is uitgegeven, zou niet meer meteen terug moeten naar de EU-landen. Het zou ook makkelijker moeten worden om geld dat bestemd is voor de ene uitgavenpost te gebruiken voor een andere. De begroting zou over een paar jaar herzien moeten kunnen worden, het parlement wil een oplossing voor het tekort – er zijn meer uitgaven dan inkomsten – en het eist dat er serieuze plannen komen om de EU eigen inkomsten te geven, bijvoorbeeld door een taks op financiële transacties.

De Nederlandse regering is tevreden over de begroting, en de regeringspartijen moeten niets hebben van het idee van eigen EU-inkomsten. In het Europees Parlement zijn VVD’er Jan Mulder en PvdA’er Thijs Berman er juist wél voor en ze vinden het akkoord niet goed genoeg. „Maar ik krijg geen politieke druk vanuit Den Haag”, zegt Berman. „Er is begrip voor de aarzelingen in het Europees Parlement.” Jan Mulder is nog niet gebeld door premier Mark Rutte. Maar hij geeft toe: dat kan ook komen omdat ze in Den Haag weten dat het geen zin heeft. Mulder is een uitgesproken pro-Europese VVD’er die al 18 jaar in het Europees Parlement zelf bedenkt wat hij als liberaal goed vindt voor Nederland en Europa. „Het zal geen verrassing worden als ik tegen de begroting zou stemmen”, zegt hij. „Dat heb ik in 2006 ook gedaan.”

De verwachting is dat een meerderheid vanmiddag voor de gezamenlijke lijst met eisen stemt, of het woordje ‘afwijzen’ er nu in voorkomt of niet. Daarna gaat een groepje Europarlementariërs met de regeringen onderhandelen: twee christen-democraten, twee socialisten en een liberaal. In 2006 zat Mulder in die commissie. „Het viel mij toen op dat die andere mensen voortdurend contact hadden met politici in hun hoofdsteden. Maar Gerrit Zalm, die toen minister was, belde mij niet.”

Na het begrotingsakkoord van vorige maand zei Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz tegen de regeringsleiders dat zijn parlement ook geheim kon stemmen over de begroting. Dan zou niemand weten of Europarlementariërs van de ‘eigen’ partij tegenstemden. „Daar zie je aan hoe bang het Europees Parlement is voor politieke druk”, zegt D66-Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy. „Als het doorgaat, wil ik dat de liberalen allemaal openlijk zeggen wat ze hebben gestemd.”

Schulz kreeg veel kritiek. „Je hoorde overal: ‘Wat zijn dat voor democraten die geheim willen stemmen?’”, zegt GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout, die met zijn fractie vooral meer geld voor innovatie wil. Hij denkt dat de Europarlementariërs genoegen nemen met wat méér flexibiliteit in de begroting en beloftes van eigen inkomsten. „Maar wie zal begrijpen wat we hebben binnengehaald? De regeringsleiders hebben dan gewonnen, helaas.”