Wie draait op voor schade als huizen beschadigd raken?

Hij las het voor het eerst in de plaatselijke krant, De Noordoostpolder. Dat het Engelse bedrijf Cuadrilla wil beginnen met proefboringen naar schalie- en steenkoolgas op twee verschillende locaties: de Kalenbergerweg bij Luttelgeest en de Voorsterweg in Marknesse. „Dat is vijftig meter bij mijn huis vandaan”, zegt Krist Bouwe. Bijna vier jaar woont hij in Marknesse. Hij verhuisde er heen „voor de liefde” en heeft nu twee jonge kinderen en een koophuis. „Het is volstrekt onaanvaardbaar dat we niet eerder ingelicht zijn.”

Hij is deze avond naar de Schutsluis gekomen, een zaaltje bij de kerk van Marknesse. Daar worden de bewoners ingelicht over de boringen naar schaliegas. Het Rijk gaf Cuadrilla in 2009 een zogeheten opsporingsvergunning. Maar om proefboringen te doen moet ook de gemeente toestemming geven. Die heeft zich inmiddels uitgesproken tegen de boringen, maar heeft nog geen officiële beslissing genomen.

Hylke Hekkenberg is burgerraadslid voor GroenLinks en organiseerde de avond. Hij is ook de oprichter van de actiegroep ‘Schaliegas Vrij’ en verzorgde de petitie die de bewoners bij binnenkomst kunnen tekenen. Tégen boringen in de polder. „Maar”, zegt Hekkenberg, „sommige mensen zullen meer informatie willen voordat ze een standpunt innemen.”

Het zaaltje zit vol, voller dan verwacht. Even voor achten worden er stoelen bij gehaald – en nog moeten er bewoners staan. De armen over elkaar, een kop koffie op tafel: zo wachten de meesten af wat komen gaat. Peter Polder – what’s in a name – legt uit hoe er wordt geboord naar schaliegas. Hij is geboren en getogen in de Noordoostpolder en autodidact op het gebied van olie en gas. Met behulp van een powerpoint wijst hij stapsgewijs op de risico’s van de boringen. Lekkage van methaan of andere chemicaliën, aardbevingen tot drie op de schaal van Richter, verslechtering van de luchtkwaliteit. „En dan kunnen er ook nog ongelukken plaatsvinden met de boorinstallaties.” Gemompel in de zaal. Polder: „Gaat het altijd fout? Nee. Is het honderd procent veilig? Dat ook niet.”

Dat is niets nieuws voor Marjola Heijmering. Ook zij las in de plaatselijke krant voor het eerst over de boringen naar schaliegas – één tot twee kilometer bij haar huis in Marknesse vandaan. Heijmering begon een zoektocht op internet en zag een documentaire over boringen naar schaliegas in Amerika. „Ik schrok van wat er allemaal mis kan gaan.”

Dan komen de vragen. Want wat is het grootste verschil met gasboringen? Waar gaat het afvalwater heen? Wie moet toestemming geven voor de boringen? Al snel verandert de toon. Want waarom wordt er niet in de Noordzee geboord? Of desnoods in de woestijn? Wie is er verantwoordelijk als er huizen beschadigd raken?

Een man voorin de zaal – grijs haar, wollen trui – is er niet zeker van dat de voordelen wel goed tegen de nadelen worden afgewogen. „Wij zitten met de nadelen. Ons levert het niets op.”

Een ander is minder overtuigd van de risico’s van boren naar schaliegas. „Moeten we niet eerst de proefboring afwachten?” Er ontstaat rumoer, bewoners schudden met hun hoofd. „Wacht maar tot er scheuren in jouw huis zitten!”, roept iemand. Een ander mompelt: „Je wordt zeker betaald door dat bedrijf om zulke dingen te zeggen.”

De bewoners zijn er van overtuigd dat ze een goede kans maken om de boringen tegen te houden. Heijmering: „En als het moet, dan ga ik protesteren in Den Haag.”