Topman lozen om beleggers te sussen

Na de top van Imtech vertrekt nu ook de financiële baas van Brunel na een geval van fraude. Moet een falende top meteen weg om beleggers tevreden te stellen?

AMSTERDAM. - En weer verlaat een topman een aan het Damrak genoteerd beursfonds. Ook nu kort nadat er fraude bij een buitenlandse tak van het bedrijf is ontdekt. Gisteren maakte detacheringsbureau Brunel, groot in het detacheren van technisch personeel voor de olie- en gassector, bekend dat financieel topman Rob van der Hoek per direct opstapt.

Het bedrijf is in de problemen gekomen in de Verenigde Staten, zo werd bekend tijdens de presentatie van de jaarcijfers anderhalve week geleden. Het lokale management in Houston had de omzet bijna 17 miljoen euro te hoog ingeschat en het bedrijfsresultaat was bijna 10 miljoen euro lager dan eerder gerapporteerd.

„Onregelmatigheden in de boekhouding”, zo beschreef het bedrijf de oorzaak van de tegenvallers omzichtig. Boekhoudfraude dus. De koers stortte in. Aan het eind van de dag was 200 miljoen euro aan beurswaarde verdampt. „Gênant”, zegt analist Jos Versteeg van vermogensbeheerder Theodoor Gilissen. „Brunel had een uitstekende naam. Dit schendt het vertrouwen.”

Van der Hoek, als financiële man eindverantwoordelijk voor het huishoudboekje, vertrok. Hij is niet de eerste topman die de laatste tijd het veld ruimde nadat fraude werd ontdekt.

Begin februari werd bekend dat technisch dienstverlener Imtech 100 miljoen euro moest afschrijven vanwege vermeende fraude in Polen. De helft van de beurswaarde verdampte. Vier dagen later trad financieel directeur Boudewijn Gerner per direct terug. Maar dat was nog niet alles. Eind februari blijkt dat ook in Duitsland onverwacht grote verliezen zijn geleden. Topman René van der Bruggen ging per onmiddellijk met pensioen – een maand eerder dan aanvankelijk de bedoeling was.

Bij ingenieursbedrijf Grontmij en olieplatformbouwer SBM Offshore werden in 2011 ook bestuurders vervangen. Niet vanwege fraude, maar wel nadat er significante problemen aan het licht waren gekomen.

Bij Nederlandse beursfondsen lijkt sprake te zijn van een afrekencultuur. Als er iets misgaat, moeten er koppen rollen. Volgens analist Marcel Achterberg van effectenbank Petercam lijkt het daar op. „Door wat er onder meer bij Imtech is gebeurd ligt het allemaal een stuk gevoeliger. Bedrijven willen beleggers laten zien dat ze de problemen serieus nemen. Daarom kiezen ze voor rigoureuze maatregelen.”

Wat Achterberg betreft had Van der Hoek eigenlijk niet hoeven vertrekken. Bij Brunel betrof het een geïsoleerd geval, volgens het bedrijf. En tijdens een gesprek met analisten is duidelijk uitgelegd hoe onregelmatigheden bij Brunel in Houston in elkaar staken, vindt hij.

Niet iedereen denkt er zo over. Een afrekening met de verantwoordelijken kan erg belangrijk zijn om weer in de gunst van de belegger te komen en voor opkrabbelende koersen te zorgen. „Meteen wegwezen”, vindt Versteeg in het geval van Brunel. „Dat is belangrijk om het vertrouwen van aandeelhouders terug te winnen.”

David Tomic, econoom bij de VEB, denkt ook dat „vers bloed in de onderneming” positief werkt om het beleggersvertrouwen terug te winnen. „De eindverantwoordelijke voor de problemen gaat weg. Dat moet een omslagpunt markeren.”

Maar moet de afrekening daar ophouden? Geregeld heeft een accountant cijfers goedgekeurd waarvoor de top van het bedrijf moet bloeden. „Brunel en Imtech was slordig accountantswerk”, oordeelt analist Versteeg. „Ze hadden moeten zien dat er iets mis was.” Het waren immers respectievelijk ‘huisaccountants’ Deloitte en KPMG die de cijfers van Brunel en Imtech van hun fiat voorzagen.

„De jaarrekening van Imtech is goedgekeurd terwijl er fraude aan de gang was in Duitsland”, zegt David Tomic, econoom bij de Vereniging van Effectenbezitters. „Dat kan komen doordat KPMG niet alle informatie heeft gekregen van het bestuur. Maar dan nog hadden ze door moeten vragen.” Net als met de top van een bedrijf kan ook met een accountant worden ‘afgerekend’ – alleen iets minder direct. „Accountants moeten zich tijdens een aandeelhoudersvergadering verantwoorden”, zegt Tomic. „De aandeelhouders van Brunel en Imtech zullen zeker tekst en uitleg willen. Daarna kunnen zij er eventueel op aandringen dat er een andere accountant komt.”