Slaaptekort leidt tot toename van gewicht

Mensen die vijf dagen achter elkaar slechts vijf uur mogen slapen, worden in zo’n week makkelijk een pond zwaarder. Ze verbruiken weliswaar ook meer energie – wel vijf procent – maar ze eten veel meer dan ze nodig hebben.

Met de simulatie van een drukke vijfdaagse werkweek waarin mensen in plaats van 9 uur slaap maar 5 uur bedrust kregen, lieten onderzoekers zien hoe mensen zwaarder worden bij slaaptekort. In de Proceedings of the National Academy of Sciences schrijven ze dat uit epidemiologisch onderzoek bekend is dat mensen zwaarder worden als ze minder slaap krijgen dan ze van nature nodig hebben. Tien jaar geleden verschenen er al wetenschappelijke artikelen over slaaptekort als risicofactor voor overgewicht. Maar of het een factor van belang is, en of er in ene mensenlichaam iets meetbaar is dat aannemelijk maakt dat te weinig slaap dik maakt, was nooit aangetoond.

Dat is nu gebeurd. Slaaptekort verstoort niet alleen de biologische klok, maar ook het honger- en verzadigingsgevoel. Die fysiologische aanpassing is logisch, want wie wakker is verbruikt meer energie dan wie slaapt. Maar als het voedsel makkelijk beschikbaar is, eet vrijwel iedereen te veel. „Vooral na het avondeten”, schrijven de onderzoekers.

De fysiologische verandering is aangetoond in een experiment waarbij 16 mannen en vrouwen 14 dagen in een slaap- en eetlaboratorium leefden. De deelnemers waren begin twintig, hadden een normaal gewicht en sliepen naar eigen zeggen gemiddeld 8,5 uur.

Gedurende die twee weken werd alles gemeten wat ze aten. Er was één meetperiode van vijf dagen met slaapverkorting. En een meetperiode met vijf dagen met negenuursnachten. Aan het eind van iedere meetperiode en nog een keer als basismeting leefden de deelnemers driemaal een etmaal in een kamer waarin ook hun in- en uitgeademde lucht, warmteproductie en ontlasting werd gemeten. In die dagen werd ook ieder uur bloed afgenomen om verzadigings-, honger- en slaaphormonen (leptine, ghreline, peptide YY en melatonine) te meten.