Nuttige necrofilie

Wanneer dieren zich vergrijpen aan een dode soortgenoot, is dat een vergissing. Bij menselijke necrofielen is dat anders: die zijn doelbewust op zoek naar seks met een niet tegenstribbelend lichaam en ook vaak seriemoordenaar. Op een enkele uitzondering na vallen gevallen van necrofilie in het dierenrijk samen met een plotselinge dood in de voortplantingsperiode, in een voor de soort gangbare paringspositie in de nabijheid van een soortgenoot. Dat de dood in het spel is, hebben ze niet door. De positie is de prikkel.

Bij kikkers en padden komt necrofiel gedrag relatief veel voor omdat zij zich explosief voortplanten: het moet in een korte vruchtbare periode gebeuren. In het heetst van de strijd paren hitsige mannetjes met bijna alles wat ze tegenkomen; uiteenlopend van omgevallen tuinkabouters en goudvissen tot dode soortgenoten. Het nut van deze onzorgvuldigheid was onduidelijk. Het leidt immers niet tot nageslacht, zou je denken.

Nu is er groot necrofilienieuws. Observaties van het voortplantingsgedrag van het piepkleine kikkertje Rhinella proboscidea in het Braziliaanse regenwoud hebben aangetoond dat necrofilie functioneel kan zijn (Journal of Natural History 46: 2961-2967).

Onderzoeker Domingos Rodrigues vond een poel vol parende kikkertjes, waarvan een deel zich te buiten ging aan dode vrouwtjes. Hij zag herhaaldelijk hoe een mannetje een dood vrouwtje in de gebruikelijke paargreep hield, de eitjes uit haar lichaam kneep en vervolgens bevruchtte. In het laboratorium kwamen de necro-eitjes nog uit ook!

Kees Moeliker is bioloog en conservator van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam.