Nieuwe komeet in het avondlicht

Met een beetje geluk is de komende dagen een vrij heldere komeet te zien aan de vroege avondhemel. Het hemellichaam, dat de aanduiding C/2011 L4 (PANSTARRS) draagt, staat in de schemering laag boven de westelijke horizon.

De komeet PANSTARRS was de afgelopen dagen al waarneembaar vanaf het zuidelijk halfrond van de aarde. Hij volgt een noordelijke koers en komt daardoor steeds hoger aan onze hemel te staan. Maar tegelijkertijd verwijdert hij zich van de aarde en neemt zijn helderheid af. De komende dagen is het object waarschijnlijk op zijn mooist. De komeet komt deze keer niet dichterbij de aarde dan 165 miljoen kilometer, nog iets verder dan de afstand tussen de aarde en de zon.

De laatste keer dat er vanuit Nederland een heldere komeet te zien was, is zestien jaar geleden: de komeet Hale-Bopp. Die was een van de helderste kometen in vele jaren. Dat zal PANSTARRS niet halen. Bij onbewolkte hemel is de komeet vanaf vandaag vanuit Nederland te zien. Hij moet na zonsondergang laag in het westen worden gezocht.

Of hij met het blote oog te zien is, is nog onzeker. Maar met een kleine verrekijker is hij zeker waarneembaar. Bij helder weer kan zijn verplaatsing omhoog langs de sterrenhemel tot de eerste week van april worden gevolgd.

Gemiddeld worden elk jaar vijftig tot tweehonderd nieuwe kometen ontdekt. Maar verreweg de meeste daarvan zijn niet waarneembaar met het blote oog.

De komeet PANSTARRS werd in juni 2011 ontdekt met de Pan-STARRS-telescoop op Hawaï – vandaar de naam. Deze telescoop werkt een automatisch zoekprogramma af dat gericht is op het ontdekken van planetoïden – rotsachtige hemellichamen – die dicht in de buurt van de aarde kunnen komen. Af en toe spoort de telescoop ook een komeet op.

Een komeet is een ijzig hemellichaam, doorgaans niet meer dan enkele kilometers groot, dat in een vaak zeer langgerekte baan om de zon draait. Bij nadering van de zon ontstaat door verdamping van het ijs een grote wolk waterdamp rond de komeet, die onder invloed van de straling en deeltjes die de zon uitzendt tot een vele miljoenen kilometers lange ‘staart’ kan uitwaaieren. Deze staart is altijd van de zon af gericht.