'Meer krediet met hypotheekobligaties'

Pensioenfondsen en verzekeraars willen hypotheken verstrekken. Een van de voordelen is lagere hypotheekrente, zegt Kees van Dijkhuizen.

De wil is er en sinds gisteravond laat ligt er ook een plan. Tenminste, een ‘voortgangsbericht’ zoals Kees van Dijkhuizen, toekomstig financieel topman bij ABN Amro, de zeven pagina’s noemt die hij op verzoek van minister Blok (Wonen, VVD) heeft geschreven.

Institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars zijn bereid om hypotheken aan woningkopers en bedrijven te financieren, concludeert Van Dijkhuizen. Zo moeten de woningmarkt en de bouw in beweging komen.

De afgelopen twee maanden heeft Van Dijkhuizen een ronde gemaakt langs banken, pensioenfondsen, verzekeraars, sociale partners en departementen. „We hebben wat gladgestreken”, zegt hij telefonisch vanuit het buitenland. „Deze discussie loopt al een paar jaar en in het verleden was er vaak gehakketak.”

Wat is het probleem?

„In Nederland zit er een groot gat van 460 miljard euro tussen enerzijds de nationale hypotheekschuld en anderzijds het spaargeld van huishoudens en bedrijfsvermogen. Banken hebben meer funding nodig om kredieten te verstrekken en door de crisis is kapitaal aantrekken duurder geworden. In de pot van pensioenfondsen zit 900 miljard euro, dus het is logisch dat zij in deze discussie vaak opduiken. Maar niemand wil dat zijn pensioengeld door beleggingen in gevaar komt.”

En uw oplossing is een nieuwe instelling die hypotheekobligaties uitgeeft met staatsgarantie?

„Ja, het is bedoeld voor bestaande en nieuwe hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie, zeg maar een kwart van de nationale hypotheekschuld [circa 650 miljard euro, red.]. De banken brengen dat deel van hun hypotheken onder bij een Nationale Hypotheek Instelling die obligaties uitgeeft. Het rendement zal iets hoger zijn dan bij staatsobligaties, dus dat is aantrekkelijk voor beleggers. De funding vloeit terug naar de banken, die hun balansen kunnen versterken en meer kunnen lenen.”

Wie draagt het risico?

„In feite verandert er niets. De banken blijven het risico dragen voor de afbetaling van de hypotheken. Bij een executieverkoop is de restschuld voor het Waarborgfonds Eigen Woningen, dat de hypotheekgarantie verstrekt. En de overheid staat, net zoals nu, borg voor dat fonds.”

Wat is het voordeel?

„Banken krijgen meer ruimte om hypotheken te verstrekken. De hypotheekrente zal iets dalen, want banken kunnen goedkoper funding aantrekken. Als meer beleggers instappen, zoals verzekeraars, komt er ook meer concurrentie op de hypotheekmarkt. En voor pensioenfondsen is het een niet verplichte, maar interessante vorm van beleggen.”

Nu doen pensioenfondsen toch ook al aan ‘securitisatie’: het kopen van pakketjes hypotheken van banken? Wat is het verschil?

„Er zijn twee voordelen. Het eerste is schaalvergroting. Securitisatie gebeurt nu pér bank en pér keer. Door alle hypotheken in één grote poule onder te brengen, komt er veel meer funding van beleggers vrij.”

En het andere voordeel?

„Staatsgarantie. Door domweg de stempel ‘staatsgarantie’ op de hypotheekobligaties te zetten, is het meteen duidelijk. De staat staat nu ook al garant voor de hypotheekgarantie, maar buitenlandse beleggers begrijpen vaak niet hoe het fonds werkt. Hoeveel geld zit er? Zijn alle papieren wel op orde? Een staatsobligatie begrijpt iedereen.”

Wanneer moet het plan ingaan?

„Het is crisis. Dus ik zou zeggen dit jaar.”