Hongarije kiest confrontatie met EU

De conservatieve Fidesz-partij heeft in Hongarije de absolute meerderheid. De grondwet wordt nu razendsnel en ingrijpend gewijzigd.

boedapest. - De Hongaarse regeringspartij Fidesz heeft gisteren gekozen voor verdere ontmanteling van de rechtsstaat en voor een harde confrontatie met de Europese Commissie. Ondanks dringende oproepen uit Brussel, Washington, Berlijn en van mensenrechtenorganisaties om de stemming uit te stellen, nam het parlement in Boedapest een omstreden herziening van de grondwet aan. Fidesz heeft een absolute meerderheid in het parlement.

De macht van het Constitutioneel Hof wordt fors ingeperkt. De hoogste rechters manifesteerden zich de afgelopen tijd als de laatste nog onafhankelijke controle op de macht in Hongarije. Eerdere vonnissen van het Hof worden ongedaan gemaakt, zoals over bejegening van daklozen.

De regering besloot vorig jaar daklozen te verbieden zich in de openbare ruimte op te houden. Het Hof hield die wet tegen, omdat het bestraffen van dakloosheid met boetes en opsluiting indruist tegen de mensenrechten. Maar nu heeft het parlement het verbod op slapen op straat in de grondwet opgenomen, zodat het vonnis geen betekenis meer heeft.

Vrijdag nog belden de voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso en de voorzitter van het Europarlement Martin Schulz met premier Orbán om hem te wijzen op de Europese normen voor democratie en rechtsstaat. De Raad van Europa, de Europese mensenrechtenwaakhond, deed een oproep aan het Hongaarse parlement om de stemming over de grondwet uit te stellen, zodat de juristen van de Raad nog advies konden uitbrengen.

Maar de fractievoorzitter van de conservatieve Fidesz-partij zei dat het niet aan buitenlanders is om het Hongaars parlement te vertellen wat het moet doen.

Omdat Fidesz een absolute meerderheid heeft in het parlement, kunnen grondwetswijzigingen razendsnel en zonder overleg met de oppositie worden doorgevoerd. De snelheid maakt het moeilijker voor zowel Hongaren als niet-Hongaren om zich met het proces te bemoeien en daar een oordeel over te hebben.

Het amendement op de grondwet werd maandag met 265 tegen 11 stemmen aangenomen. De sociaal-democratische oppositiepartij MSZP nam uit protest geen deel aan de zitting. De parlementariërs legden blaadjes met uitroeptekens op hun zetels en hingen zwarte vlaggen uit de ramen van hun kantoren in het parlement.

Burgers demonstreerden de afgelopen dagen voor het kantoor van president János Áder, omdat alleen hij de grondwetswijziging nu nog met een veto kan tegenhouden. Dit is onwaarschijnlijk: Áder is Fidesz-lid.

In het amendement staat ook dat tv-spotjes tijdens verkiezingscampagnes alleen nog op de publieke omroep mogen worden uitgezonden. Dat kan ongunstig zijn voor de oppositie, want de publieke omroep is op de hand van de regering. In 2014 zijn er in Hongarije parlementsverkiezingen.

Als president Áder de herziening goedkeurt, mag het kritische Constitutioneel Hof alleen nog beoordelen of er bij wetgeving procedurele fouten zijn gemaakt. De inhoud van wetten mag het niet meer wegen. De hoogste rechters kunnen alleen nog verwijzen naar jurisprudentie ná 2011, toen Fidesz voor het eerst de grondwet wijzigde.

De maatregel tegen daklozen is al ingegaan. Het grote aantal daklozen dat in metrohallen op stapels karton lag, is de afgelopen maanden ondanks de kou afgenomen. Een deel van hen kampeert nu in de bossen, op de heuvels van stadsdeel Boeda.