Het grote papenspel De pausverkiezing die vandaag begint

Het grote papenspel

De pausverkiezing die vandaag begint

Vandaag begint in het Vaticaan het conclaaf. In de ochtend is er een mis in de Sint Pieter waarin de kardinalen om bijstand bidden bij de pauskeuze die ze moeten maken. Vanmiddag gaan ze in een plechtige tocht naar de Sixtijnse Kapel. Nadat het ‘extra omnes’ heeft geklonken (Latijn voor: iedereen naar buiten) en alle niet-kardinalen uit de kapel zijn vertrokken, begint het eigenlijke conclaaf. Vanmiddag is er één stemming.

Kunnen we volgen hoe dat verloopt?

Nee. Het woord ‘conclaaf’ is afgeleid van het Latijnse cum clave, met de sleutel: de kardinalen worden ‘opgesloten’ en mogen in de periode van het conclaaf geen contact hebben met de buitenwereld. Zij verblijven in die periode in het Huis van de Heilige Martha, een soort hotel binnen de muren van het Vaticaan. Mobieltjes en tablets zijn ten strengste verboden. Jamming, het verstoren van radiosignalen, moet voorkomen dat gesprekken worden afgeluisterd. De kardinalen beloven in een eed geheimhouding over wat er op het conclaaf gebeurt. Ook alle mensen die hen ondersteunen (koks, schoonmakers, bewakers) zweren geheimhouding. Overigens is er bij vorige conclaven achteraf veel uitgelekt.

De nieuwe paus wordt gekozen door alle kardinalen die op de dag dat Benedictus XVI het pausschap neerlegde, 28 februari, nog geen tachtig jaar waren. Dat zijn er 117. Van hen zijn er 115 naar Rome gekomen. Een Indonesische kardinaal heeft zich geëxcuseerd omdat hij te ziek is en bijna blind. De Schotse kardinaal Keith O’Brien heeft besloten thuis te blijven nadat hij in opspraak is geraakt wegens „ongepaste seksuele toenadering” van andere geestelijken.

Hoe ziet een normale conclaafdag eruit?

Na het ontbijt, tussen half zeven en half acht, gaan de kardinalen, lopend of met een busje, naar het Apostolische Paleis voor een mis. Daarna gaan ze naar de Sixtijnse kapel. In de ochtend zijn er twee stemmingen. Na de lunch en gelegenheid voor een middagdutje zijn er aan het einde van de middag weer twee stemmingen. Iedere kardinaal schrijft een naam op een stembriefje. Om te worden gekozen is een tweederde meerderheid nodig, 77 stemmen. Bij eerdere conclaven kon een slepende impasse worden doorbroken doordat na 34 stemrondes een simpele meerderheid van stemmen voldoende was. Benedictus XVI heeft dat teruggedraaid. Nu is altijd een tweederde meerderheid nodig.

Formeel speelt ex-paus Benedictus XVI geen rol in dit hele proces: hij zit in het pauselijke buitenverblijf in Castel Gandolfo, dertig kilometer ten zuidoosten van Rome. Maar het is in recente eeuwen nooit eerder gebeurd dat de voorgaande paus nog leefde terwijl zijn opvolger wordt gekozen. Of kardinalen rekening houden met wat Benedictus ervan zou vinden, is dus niet bekend.

Is er een onbetwiste koploper?

Niet echt. Er zijn wel favorieten, zoals Angelo Scola uit Milaan en Odilo Scherer uit Sao Paulo. Maar hun positie is minder sterk dan die van favorieten bij eerdere conclaven, zoals Benedictus XVI (in 2005), Pius XII (in 1939), Paulus VI (in 1965) en Johannes Paulus I (in 1978). Hun keuze weerlegde de oude wijsheid dat wie als paus het conclaaf ingaat, er als kardinaal uitkomt.

Wanneer komt er witte rook?

Waarschijnlijk nog deze week. In de twintigste eeuw heeft alleen het conclaaf van 1922 vijf dagen geduurd. In 1958 duurde het vier dagen, de andere conclaven waren korter. Om geen misverstand over de kleur van de rook te laten ontstaan, gaat tien minuten na de witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse kapel de grote klok van de Sint Pieter luiden. Korte tijd later verschijnt dan de nieuwe paus op het hoofdbalkon van de Sint Pieter.

Ziet hij er dan meteen pauselijk uit?

Ja. De ‘hofleverancier’ van het Vaticaan heeft het witte habijt in drie maten klaarliggen: klein, medium en groot. Pauselijke rode schoenen zijn in alle maten beschikbaar, maar het is niet zeker dat de nieuwe paus de traditie van rode schoenen die door Benedictus XVI weer in ere was hersteld, handhaaft.