Een typisch Amerikaans zelfhulpboek

Boek

Lean in. Vrouwen, werk en de weg naar succesSheryl SandbergA.W. Bruna Lev, 224 blz., €19,95 ****

Lean In is geen pleidooi voor een zoveelste feministische golf. Facebook-topvrouw Sheryl Sandberg zet veel hoger in. „Als we nu doorzetten, kan de volgende golf de laatste zijn.” De toon is gezet, dit is een vrouw op oorlogspad. Sandberg heeft het over een ‘revolutie’, over ‘het omverwerpen van hindernissen’.

Hier klinkt een feminist aan het strijdfront. Maar, met de twijfel die ze bij andere vrouwen juist veroordeelt, schrijft ze: „Het is geen feministisch manifest... Oké, het is een soort feministisch manifest, maar ik hoop dat mannen er net zozeer door geïnspireerd raken als vrouwen.”

Of Lean In nu wel of geen manifest is, het boek flirt met veel andere genres, zonder dat die elkaar in de weg zitten. Het is populair-wetenschappelijk, met op elke pagina wel een verwijzing naar eerder onderzoek. Ook stikt het van de voetnoten. Het is een autobiografisch verhaal, over Sandbergs jeugd, haar studietijd, haar carrière, haar moederschap – alle anekdotes doorspekt met de zoektocht naar haar rol als vrouw. De Nederlandse uitgave heeft de Amerikaanse titel Lean In gekregen, een term die nergens wordt vertaald. Je zou het ‘voorover leunen’ kunnen noemen.

Lean In heeft het meest weg van een Amerikaans zelfhulpboek, met de populaire mix van persoonlijke voorbeelden, leermomenten, adviezen en een happy end. Wie er als Nederlander niet aan gewend is, moet niet schrikken van de toon: Amerikanen houden van overdrijvingen die de literaire hyperbool ver overstijgen.

Sandberg begint met uiteenzetten hoe weinig vrouwen er op invloedrijke posities zitten. De cijfers zijn bekend, de verhalen over slechte betaling van vrouwen kennen we wel. Eigenlijk schrijft ze weinig nieuws. Toch is het prettig om dit uit de mond te horen van iemand die er oprecht verontwaardigd over is.

Ze stipt kort de externe redenen aan voor de stilstand in de vrouwenemancipatie, zoals seksisme, discriminatie op de werkvloer en slechte regelingen voor kinderopvang. Sandberg gelooft dat die beter op te lossen zijn als vrouwen de interne barrières bij zichzelf aanpakken.

„We internaliseren de negatieve boodschappen die we ons hele leven door krijgen.” Dus denken vrouwen dat het verkeerd is om voor zichzelf op te komen, agressief te zijn, sterker te zijn dan mannen. Met als gevolg dat ze de lat lager leggen en het huishouden en de zorg voor de kinderen op zich nemen.

Sandberg redeneert topdown en geeft een interessant inkijkje in het leven aan de top. Zoals de keer dat ze speciale parkeerplaatsen dichtbij de ingang regelde voor zwangere vrouwen bij Google, alleen maar omdat ze zelf hoogzwanger en kotsmisselijk naar haar auto moest rennen die helemaal aan de andere kant van het parkeerterrein stond. „Eén zwangere vrouw aan de top – ook al leek die op een walvis – maakte het verschil.”

Waarmee ze maar wil zeggen dat verandering in de vrouwenemancipatie van bovenaf moet komen en er daarom meer vrouwen aan de top moeten komen. Ze geeft geen kant-en-klare carrièretips voor ambitieuze vrouwen, maar haar boek staat vol handreikingen; hoe kies je een mentor, hoe onderhandel je, hoe ga je om met kritiek, hoe plan je je carrière, hoe krijg je feedback. Alles aan de hand van haar eigen praktijkvoorbeelden, inclusief huilbuien.