Als de grond onder je huwelijk wegzakt

Elke week behandelt redacteur Margot Poll een relatieprobleem. Deze week: wat je kunt doen als je merkt dat de relatie wegebt.

De kwestie

• Op het eerste gezicht een stel als vele andere. Maar de vrouw in kwestie voelt zich „zo alleen”’ in haar huwelijk. Haar man werkt hard, hij is veel op pad, er woont nog één kind thuis. Naast de zorg voor deze zoon heeft ze een moeder die veel aandacht vraagt. Zij denkt: kan hij zich niet wat meer op het gezin richten? Dan sta ik er niet alleen voor en kunnen we meer met elkaar delen.

• Bij een ander stel kan de man geen ‘nee’ zeggen tegen zijn werkgever en stort zich volkomen op zijn werk. Hij wordt daar dan ook enorm gewaardeerd. Hij lijkt alles aan te kunnen, al drinkt hij soms wel wat (te) veel. De vrouw mist hem maar hij reageert geërgerd als ze er een punt van maakt. Dan laat ze het maar weer gaan.

Beide vrouwen voelen zich eenzaam in hun relatie en hebben niet het gevoel dat de droom van toen ooit nog terugkomt. De kwestie is: wat kun je doen als je denkt dat de relatie wegebt?

Wat is er aan de hand?

De mannen van deze vrouwen gunnen hun vrouw vaak het allerbeste en zijn zich dan ook van geen kwaad bewust. De reizende man zegt bijvoorbeeld een zakenreis af om zijn vrouw eens mee met vakantie te nemen. En zegt dan: nu heb je toch je zin? Ik heb mijn werk toch voor jou afgezegd? Doe ik nou nog niet genoeg? De vrouw krijgt de boodschap dat ze een zeurkous is en te veel vraagt. Tegelijkertijd beklaagt haar moeder zich dat haar dochter te weinig langskomt. Die zegt eigenlijk precies hetzelfde: je moet niet zeuren, en gewoon voor mij zorgen. Dus deze vrouw krijgt uit twee belangrijke relaties te horen dat zij niet een eigen leven hoeft te leiden.

Dan komt meteen al de opvoeding om de hoek kijken. Als ouders respectvol en speels met hun kinderen omgaan, dan leert een kind dat zijn eigen autonomie een spel is van geven (‘ik ben om zes uur thuis, goed?’) en nemen (‘mag ik morgen weer bij Klaasje logeren?’). Een relatie dus. Een relatie die je op latere leeftijd nog steeds kunt vormgeven, maar dan met je partner, waarin steeds die balans heerst tussen geven en nemen. Als je daarentegen geleerd hebt jezelf weg te cijferen kun je wachten wat je wil, maar jouw kansen zullen zelden of nooit komen.

Als vrouwen hun relatie voelen wegebben, wordt er in therapie ook gekeken naar de man. Wat voor een man is hij? Wat is zijn achtergrond? Hoe kwetsbaar kan hij zich opstellen? Zegt hij wanneer iets hem te veel wordt? Kan hij zich inleven in de ander? Om te begrijpen wat voor een man hij is, kun je hem vragen een voor hem belangrijk persoon te beschrijven: zijn moeder, vader, broer of beste vriend. En dan blijkt opeens dat hij niets inhoudelijks kan vertellen, geen beeld kan schetsen van een karakter of persoonlijkheid. Zo’n man is mogelijk meer een ‘dingenmens’. Die moet zich met zijn werk of hobby bezighouden. Zij hebben wel de behoefte om zich te hechten maar kunnen dat niet vertalen naar een persoonlijke wederkerige relatie.

Dat is weer iets anders dan de man die niet kwetsbaar kan zijn. Dat zijn de mannen voor wie niets te veel is. Zij kennen vaak het ‘mannengeheim’ niet: Het mannengeheim is dat je mama’s grote jongen bent en blijft, maar ook altijd klein en kwetsbaar mag zijn. Mama zal daar altijd over zwijgen. Ze zal je troosten, opvangen en altijd opbeuren als er iets tegenzit. Ze zal publiekelijk steevast zeggen hoe groot en sterk jij bent. Deze mannen hebben zich in hun jeugd kwetsbaar mogen opstellen en kunnen later ook dingen zeggen als: ik ben bang om oud te worden, misschien verlies ik wel mijn baan.

De man die deze fase heeft overgeslagen, het mannengeheim dus niet kent, denkt dat hij altijd groot en sterk moet zijn – ook in zijn huwelijk. Dat stoer zijn past wel in een op prestatie gerichte samenleving, maar in een relatie moet de bink ook klein durven zijn. Kwetsbaar mogen zijn leer je dus, als je geluk hebt, van je ouders.

Soms kan de vrouw die zich eenzaam voelt in de relatie dat compenseren door het contact met de kinderen. Deze kunnen dat aanvoelen en daardoor meer thuis zijn en minder bij hun vriendjes gaan spelen. Maar als ze 16 worden en toch een beroep doen op hun autonomie, breekt de sociale samenhang. Iedereen komt, en iedereen gaat. De grond zakt verder weg onder de relatie want de basis is nu echt uiteengevallen. Het is goed dat de kinderen leren hun eigen weg te gaan, maar de eenzaamheid van de vrouw in haar relatie wordt dan des te schrijnender.

Wat kun je doen?

De vraag waarop de vrouw zelf een antwoord zou moeten geven is: Hoe bind jij je? Hoe assertief ben jij in het je verbinden? Je kunt het wel aan je man wijten maar jij hebt het zelf ook laten gebeuren. Je hebt kinderen met hem gekregen. Dat is heel natuurlijk, toch? Maar je bent vergeten je werkelijk aan deze man te binden, hem op te eisen. Doe dat alsnog, neem je eigen verantwoordelijkheid. Misschien is hij inderdaad meer een dingenmens en ziet hij jou als moederfiguur, verantwoordelijk voor zijn structuur. Hij heeft het niet zo op praten, herkennen, spiegelen, erkennen en al die dingen meer. Dat soort intimiteit zul je tevergeefs zoeken. Het is van belang je te leren verplaatsen in de bijzondere manier waarop dingenmensen de wereld zien. Het advies is concreet en duidelijk te zijn over wat jij wilt. Een valkuil voor vrouwen is dat zij blijven wachten op hun prins, maar vergeet dat maar: als de prins je niet in het begin van de relatie schaakt zal hij je later zelden komen halen. Kijk niet lijdzaam toe, maar kom in actie.

Heb je zo’n stoere vent die nooit ‘nee’ zegt, behalve tegen jou, zoek dan hulp om hem het mannengeheim uit te leggen. Dat zal niet meevallen want relatiegesprekken zien ze meestal als iets voor watjes, laat staan dat ze gesprekken over hun raakbaar- en kwetsbaarheid aan willen gaan.

Bedenk waarom jouw man het laat versloffen. Zegt dat iets over wie hij is? Zoek het uit, het is de moeite waard: misschien wil of kan hij zich niet verbinden. Het kan zijn dat zijn passie buiten de relatie ligt en dat hij meer met zijn werk, status of hobby’s heeft. Zoek het uit, want zo lang jij wacht omdat het allemaal aan hem ligt, blijft het probleem bestaan. Stop met wachten en dromen, zoek verbinding waar die mogelijk is.