Wat is beste coalitie tegen WW-plannen?

Geen enkele onderneming loopt er graag mee te koop dat zijn klanten niet betalen – zeker banken niet. Mensen zouden maar eens op ideeën kunnen komen.

Maar ja, ’t is crisis. Tijd om vertrouwen te winnen met openheid. Rabobank en ABN Amro geven in een presentatie voor analisten resp. in hun persbericht over de winst in 2012 cijfers over de risico’s (van wanbetaling) op hun woninghypotheken.

De banken zijn bezorgd – maar niet te veel, want dat wekt ook weer wantrouwen. ABN Amro meldt dat 22 procent van haar hypotheekleningen eind 2012 gelijk aan of hoger was dan de marktwaarde van het huis. Het water staat die huiseigenaren tot de lippen, of hoger. Bij de Rabobank is dat ruim 30 procent. En dan zijn er klanten met een lening van 90 tot 100 procent van de woningwaarde. Zij naderen de gevarenzone als de prijzen verder dalen. Bij Rabo is die groep goed voor 16 procent van de leningen, bij ABN Amro voor 9 procent. Een deel van deze hypotheken valt overigens onder de Nationale Hypotheek Garantie.

Wat betekenen deze cijfers voor Nederland? Grosso modo ziet het er zo uit: 60 procent van de 7 miljoen huishoudens heeft een koophuis. Voor het gemak gaan we ervan uit dat 700.000 (oudere) eigenaren hun schuld hebben afgelost. Resteren 3,5 miljoen huishoudens. Daarvan staan er 875.000 met hun hypotheek (nog net niet) ‘onder water’ als je de cijfers van ABN Amro en Rabobank extrapoleert. Hun leningen zijn groter dan de waarde van hun huis, oftewel het onderpand van de bankleningen. Voor nog eens 300.000 tot 350.000 huishoudens gaat het er de komende twee jaar om spannen. Alles bij elkaar praat je dan over meer dan 200 miljard euro aan hypotheken. Twee gevolgtrekkingen:

1. spontaan herstel van de huizenmarkt zit er met zoveel woning- en financieringsleed niet in. De komende twee jaar verwacht het Centraal Planbureau 105.000 extra werklozen. Gedwongen verkopen van verarmde huishoudens drukken de prijzen verder. Daar staat tegenover dat de statistieken geen rekening houden met andere bezittingen zoals spaargeld en steun van familie en (rijkere) ouders.

2. het ergste komt nog. Het kabinetsvoornemen voor een maximale WW-uitkering van één jaar plus één jaar bijstand betekent dat ten minste tienduizenden huizenbezitters in een financieel gat vallen. Voorspellen is altijd lastig, maar het oogt als verdere ontwrichting van de huizenmarkt, extra stroppen wegens wanbetaling voor banken en groeiende angst bij buitenlandse geldschieters. De overheid wordt als laatste schakel van de Nationale Hypotheek Garantie vaker aangesproken bij wanbetaling.

Hier dient zich een ongewone coalitie aan tegen WW-bekorting: banken en bonden. Zij kunnen zelf geen vuist maken. Zij missen maatschappelijk vertrouwen (banken) en macht (bonden). Anderen, zoals voorzitter Bernard Wientjes van werkgeversorganisatie VNO-NCW, zullen het kabinet moeten voorrekenen dat het WW-plan ideologisch fantastisch is, maar als praktische politiek een schot in eigen voet.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.