Uhuru Kenyatta moet Kenia verenigen

Kenia krijgt een president die internationaal wordt vervolgd, maar in eigen land heerst opluchting: dit keer is er geen geweld uitgebroken.

Na verkiezingscampagnes die het land etnisch hebben gepolariseerd en problemen bij het tellen van de stemmen, bleek dit weekeinde dat de Kenianen een president hebben gekozen waarmee het Westen in zijn maag zit: Uhuru Kenyatta, vervolgd door het Internationale Strafhof voor misdaden tegen de menselijkheid.

Kenyatta won de Keniaanse presidentsverkiezingen overtuigend, door al in de eerste ronde een meerderheid te halen. Hij kreeg 50,07 procent van de stemmen, zeven procent meer dan zijn rivaal Raila Odinga. Maar de marge waarmee hij de drempel nam, was flinterdun: 8.400 stemmen.

„De democratie van Kenia is in het geding. De verkiezingscommissie heeft gefaald”, zei Odinga, die het resultaat bij de Hoge Raad gaat aanvechten. Kenyatta noemde de verkiezingen „een triomf voor de democratie”.

Odinga riep zijn aanhang op tot kalmte, want „Kenia kan een ronde van geweld zoals in 2007 en 2008 niet overleven”. Na de door fraude getekende verkiezingen eind 2007 riepen politici – onder wie Odinga – op tot verzet, wat leidde tot twee maanden van grote chaos waarbij officieel 1.300 mensen omkwamen en een half miljoen Kenianen ontheemd raakten. De nachtmerrie van toen veroorzaakte grote vrees voor geweld en de meeste Kenianen durfden vorige week na het uitbrengen van hun stem niet hun huizen uit te komen.

Tot op het laatste moment bestonden er dit keer twijfels over mysterieuze, door de verkiezingscommissie gepubliceerde cijfers. Vrijwel direct bij het beginnen van het tellen bevroor de computer met de binnengekomen uitslagen. Daarna verscheen er op het scherm een onverwacht hoog aantal afgekeurde stemmen: meer dan 300.000. De verkiezingscommissie excuseerde zich daar later voor met de uitleg dat de computer het aantal per ongeluk met een factor acht had vermenigvuldigd. Op vrijdagnacht, toen Kenianen al hun nagels hadden afgekloven van nervositeit, bleken er plots ruim twee miljoen stemmen meer te zijn uitgebracht, waarmee het opkomstpercentage op 86 procent uitkwam.

Er bestaat weinig vertrouwen meer onder Kenianen in de kiescommissie, maar de uitslag werd zonder geweld geaccepteerd, op enkele opstootjes in de bolwerken van Odinga na. Hoewel misschien Odinga de kans op een tweede ronde is ontnomen door onregelmatigheden bij het tellen, bestond ook onder veel aanhangers van de Luo-stam het besef dat Odinga hoe dan ook niet een meerderheid van de stemmen kan halen. Kenyatta prees in een rede „de vechtlust van Odinga” en hij beloofde tegenstanders in zijn regering te zullen opnemen.

Vele commentaren in de Keniaanse kranten waarschuwen voor de aangescherpte verdeeldheid tussen de stammen. Op basis van de numerieke sterkte van de grote stammen had deze uitslag al maanden geleden kunnen worden voorspeld. De twee grote blokken van tribale groepen, de Kikuyu en Kalenjin in het centrum van het land, kozen voor Kenyatta. De tribale blokken van Luo’s en Luhya’s in het westen brachten hun stem massaal op Odinga uit. Mede door de dure en moderne campagne van Kenyatta stemden gebieden elders, zoals aan de kust, net iets meer op Kenyatta en bezorgden hem de overwinning.

Uhuru is na zijn vader Jomo Kenyatta en de huidige president Kibaki de derde Keniase president van de Kikuyu’s sinds de onafhankelijkheid vijftig jaar geleden. Een groepje Kikuyu-jongeren trok na de zege naar het mausoleum van Jomo Kenyatta en knielde voor zijn graf.

Het idee dat de Kikuyu’s een eeuwig recht hebben om Kenia te besturen is altijd een doorn in het oog geweest van de Luo’s, maar na de derde mislukte poging van Odinga het presidentschap te veroveren, groeit het besef dat de 68 jaar oude Odinga zijn houdbaarheidsdatum is gepasseerd. Kenyatta (51) komt veel dynamischer over, net als zijn running mate, de 47-jarige William Ruto. Zij leiden een nieuwe generatie van politici die na de onafhankelijkheid zijn geboren.

Direct na zijn zege mocht Kenyatta een presidentiële limousine gebruiken. Als klein kind mocht hij al in de presidentiële auto met zijn vader meerijden. Hij staat nu aan het hoofd van de rijkste familie van Oost-Afrika en is de grootste grondbezitter van Kenia. De in het westen opgeleidde Kenyatta is een goede spreker en appelleert aan de jeugd. Misschien doet hij wel verlangen naar de euforie van net na de onafhankelijkheid van de Britten in 1963, onder de vader des vaderlands: Jomo Kenyatta. Zijn partij heeft een meerderheid in het parlement en om te regeren hoeft hij zijn rivalen niet in de regering op te nemen.

Om alle stammen bij het bestuur te betrekken, moet Uhuru Kenyatta wel de hand uitsteken naar zijn rivalen, net als zijn vader deed net na de onafhankelijkheid. Als Odinga zijn rechtszaak verliest, wordt Kenyatta op 28 maart beëdigd.