Stilstand op de 1.500 meter, behalve bij Wüst

Op de 1.500 meter heeft een generatiewisseling plaatsgevonden, zonder een gestegen niveau. Opzichtige nieuwkomers: een Belg en twee Polen.

Shani Davis kon een glimlach niet onderdrukken toen hij als nummer drie van de 1.500 meter bij de wereldbekerfinales naar de andere schaatsers op het erepodium keek. Een Belgische winnaar, Bart Swings. En een Poolse nummer twee, Zbigniew Brodka, tevens winnaar van het wereldbekerklassement. „Dit zijn de nieuwe toppers. Wie volgend jaar olympisch goud wil winnen, zal hen eerst moeten verslaan.”

Jarenlang heerste Davis (30) op de schaatsmijl, met in totaal zeventien wereldbekerzeges, vier eindoverwinningen en drie wereldtitels. Vorig jaar stokte de zegereeks van de Amerikaan en won de Noor Håvard Bøkko het wereldbekerklassement.

Dit seizoen is sprake van een nivellering op het koningsnummer. Alle zes races werden gewonnen door een andere schaatser. Na de Nederlanders Maurice Vriend (Heerenveen) en Koen Verweij (Kolomna) gingen de dagzeges naar Davis (Astana), de Rus Denis Joeskov (Inzell), Brodka (Erfurt) en gisteren dus naar Swings. De verschillen binnen de toptien waren gering. Telkens was er ook een ander erepodium, waarop de Nederlanders vaak ontbraken. Verweij was de beste in het eindklassement: negende.

Ook opmerkelijk: de tijden vallen in verhouding tot voorgaande jaren meestal tegen. Gisteren was Swings (21) oppermachtig met 1.45,50 minuut, voor Brodka (1.45,96). De rest van de schaatsers kwam net als eerder dit seizoen niet onder de 1.46. Het baanrecord staat sinds 2009 op naam van Davis met 1.44,48. De Amerikaan was in Thialf al vijf keer sneller dan Swings. Nu werd hij in 1.46,13 derde. Het niveau van de 1.500 meter is dit jaar over de hele lijn slecht, zei Brand Loyalty-coach Jac Orie na de wereldbekerfinale, waarin zijn schaatser Kjeld Nuis in 1.46,34 als vierde eindigde. „Pas in deze wedstrijd zie je ineens een aantal schaatsers zich verbeteren.”

Coaches breken zich het hoofd over de vraag waarom het niveau op de 1.500 meter in tegenstelling tot andere afstanden niet stijgt. „Ik sprak er net over met Orie”, zegt Wim den Elsen, senior trainer van de KIA Speedskatingacademy in Inzell. „Op de 1.500 meter komen alle systemen samen, aëroob (zuurstofopname verhogen) en anaëroob (verzuring uitstellen). Het kan zijn dat schaatsers in een voor-olympisch jaar meer de nadruk op het ene of op het andere leggen, waardoor het totaal niet meer klopt. Maar voor onze eigen schaatsers gaat dat niet op. Haralds Silovs werd vorige week nog tweede in Erfurt.”

Orie wijst op zijn eigen milers Groothuis en Nuis, die dit seizoen beiden met gezondheidsproblemen kampten. „En misschien waren het toch gewoon minder goede omstandigheden waardoor de tijden tot nu toe tegenvielen.” Tegen dit argument pleiten de toptijden van Ireen Wüst, die bij de vrouwen een baanrecord reed op de drie kilometer (3.58,68) en op de mijl net als vorige week in Erfurt schitterde in 1.54,67, de vierde tijd ooit in Thialf gereden. Al bleef de rest van het veld ver achter bij de olympisch kampioene.

„Een verklaring zou kunnen zijn dat deze generatie schaatsers op de 1.500 meter – met Davis, Bøkko, Tuitert, Groothuis – al een aantal jaren meerijdt”, stelt Bart Veldkamp. „Vorig jaar zag je al dat de meeste van hen zich niet meer verbeterden. Je moet altijd kijken naar olympisch jaren. Misschien is het volgend jaar in Sotsji wel aan een nieuwe generatie op de 1.500 meter.”

In tijden van een generatiewisseling ruiken veel allroundschaatsers olympische kansen. Wereldbekerwinnaar Brodka en zijn landgenoot Konrad Niedwiedski specialiseren zich op de mijl. „Als de Polen het kunnen liggen er voor meer schaatsers mogelijkheden”, zegt de Amerikaanse coach Peter Mueller, die zijn Noorse commerciële ploeg CBA volgend jaar wil bouwen rond aanwinst Trevor Marsicano (terug na blessureleed) en de Canadees Tyler Derraugh. „Het veld ligt helemaal open.”

En Swings? „Op de vijf en tien kilometer moet je opboksen tegen de Nederlanders”, zegt Veldkamp. „Dat komt voor hem nog één Spelen te vroeg. Maar de 1.500 meter is een drukbezette afstand. Daar heeft hij de meeste kans. Voor volgend jaar hadden we een schema opgesteld dat uitging van twee rondjes 26 en één van 27 seconden. Maar die tijden rijdt hij nu al.”

Swings kwam in Thialf tot een knappe reeks van 26.4, 26,9 en een slotronde van 27.5. „Technisch rijdt hij de laatste ronde net zo goed als de eerste”, aldus Veldkamp.

Favoriet voor de WK afstanden, over twee weken in Sotsji? „Als je hier iedereen er af rijdt, wordt er wat van je verwacht. Zo leert hij ook alvast omgaan met de druk.”