Rem Koolhaas in Gotham City

In de nieuwe Batmanstrip duikt Nederlands beroemdste architect, Rem Koolhaas, op. Met een iets vleziger hoofd, maar even breedsprakig.

Kem Roomhaus geeft uitleg bij een ontwerp. Illustratie uit besproken boek

Vijf jaar geleden zou Nederlands beroemdste architect, Rem Koolhaas, in Duckstad gaan bouwen. In de Donald Duck van week 19 van 2007 wachten de burgemeester van Duckstad en zijn ambtenaren op de grote architect Rem Holkaas, die een nieuw cultuurcentrum gaat ontwerpen. Maar in plaats van Holkaas komt Donald Duck binnen, op een driewieler. Hoewel hij zich door een eerdere klap op zijn hoofd wild en mal gedraagt, denkt de burgemeester dat de eend Rem Holkaas is. Donald Duck gaat achter de tekentafel zitten en begint te ontwerpen. Later arriveert de echte Holkaas. Hij excuseert zich voor zijn late komst, maar de burgemeester ziet een oplichter in hem en de architect wordt Duckstad uitgejaagd.

Zes jaar later duikt Rem Koolhaas op in een andere stripstad: Gotham City. Niet Rem Holkaas heet hij dit keer, maar Kem Roomhaus. Even kun je nog denken dat het in de nieuwe Batmanstrip, Batman. Death by design, slechts gaat om een verhaspeling van een beroemde naam. De Amerikaanse makers, de schrijver Chip Kidd en de tekenaar Dave Taylor, hebben Roomhaus een vlezig hoofd gegeven, terwijl de echte Koolhaas tanig is. Maar de tekst in de ballon bij het vlezige hoofd laat er geen misverstand over bestaan dat Roomhaus is gebaseerd op de echte Koolhaas: „De in Nederland geboren Roomhaus zegt dat hij bang is voor zijn eigen genialiteit. Hoewel verschillende vooraanstaande critici hebben beweerd dat er eigenlijk niets is om bang voor te zijn.”

In Batman. Death by design is Kem Roomhaus ingehuurd door Bruce Wayne, de dagelijkse verschijning van Batman, om een nieuw Wayne Station te ontwerpen. Het oude station, een glaspaleis dat sprekend lijkt op het schitterende, in 1963 gesloopte Pennsylvania Station in New York, werd gebouwd door de vader van Bruce en is bouwvallig.

Net zomin als zijn hoofd lijkt Roomhaus’ ontwerp op een Koolhaas. Het nieuwe Wayne Station moet een soort aangespoelde walvis worden en lijkt eerder gemaakt door de Spaanse architect Santiago Calatrava, de specialist in karkassenarchitectuur die nu in New York een station bij Ground Zero bouwt. Maar de toelichting van Roomhaus op zijn ontwerp is vintage Koolhaas. Een barokke woordenvloed over ‘congestie’, een woord waar Koolhaas in het begin van zijn loopbaan dol op was, verlaat zijn mond: „Duizenden forenzen, elke dag getransformeerd tot Jonah, opgeslokt door de Leviathan van massatransitionele werveling. Om weer te verschijnen, uitgespuwd op de stoepen van hun bestemmingen, hun geloof in een mobiele maatschappij hersteld!”

Koolhaas-achtiger, want ‘conceptueler’, is The Ceiling, een nieuwe, door Roomhaus ontworpen nachtclub in Gotham City. De nachtclub is niet meer dan een gigantische, rechthoekige glasplaat die op grote hoogte tussen wolkenkrabbers is gehangen. De Gothammers kunnen er ‘dansen op lucht’. „Architect Kem Roomhaus beschrijft het als een reductief ontwerp dat tot het uiterste is gevoerd. Het introduceert een spiksplinternieuwe architectuurstijl die hij minimaximalisme noemt”, staat er in de ballon bij de tekening van The Ceiling. Waarop Roomhaus zegt: „Nee!! Het is maximinimalisme, idioot!”

Anders dan in Duckstad wordt Kem Roomhaus niet uit Gotham City verjaagd. Maar met zijn ontwerpen loopt het in Batmans stad toch niet goed af. Zijn nieuwe station wordt uiteindelijk niet gebouwd; Bruce Wayne/Batman besluit na allerlei verwikkelingen het glaspaleis van zijn vader te restaureren. En The Ceiling begeeft het al op het openingsfeest.

Chip Kidd/David Taylor: Batman. Death by design. DC Comics, 104 blz. € 20. Ewoud Sanders is met vakantie, hij hervat zijn rubriek volgende week.