Negatieve rente voor de ECB nog niet van de baan

Mario Draghi is er nog niet klaar voor om de euro onbekend gebied in te loodsen. De president van de Europese Centrale Bank (ECB) heeft de hoop voorlopig gelogenstraft dat hij de rente onder nul zal brengen. Bovendien heeft hij de „ernstige” risico’s die daaraan zijn verbonden benadrukt. Maar als de koers van de euro weer omhoog schiet, zou het gespeculeer over een negatieve rente opnieuw de kop kunnen opsteken.

Een negatieve rente op de depositofaciliteit van de ECB klinkt risicovol, maar zou ook enige voordelen kunnen bieden. Het zou de banken kunnen dwingen hun overtollige reserves uit te lenen, en speculatieve kapitaalstromen kunnen ontmoedigen. Er zijn weinig voorbeelden waaruit lering kan worden getrokken. Het meest recente is dat van Denemarken, dat de rente op depositocertificaten verlaagde nadat de ECB juli vorig jaar de rente omlaag had gebracht. Draghi liet in december doorschemeren dat de centrale bank niet helemaal afkerig was van het idee, toen hij zei dat de ECB „operationeel gereed” was. Deze week koos hij er echter voor te waarschuwen voor de „onbedoelde gevolgen” van een negatieve depositorente.

Draghi heeft er goed aan gedaan de risico’s te onderstrepen. Hij kent ze al veel langer. Een negatieve rente doet de geldmarktfondsen pijn en schaadt de liquiditeit. De banken, die van deze fondsen geld lenen, hebben daar last van. De ECB zegt hier nog mee te kunnen leven. Erger is dat een negatieve rente misschien helemaal niet zo gunstig zal uitpakken voor de kredietomstandigheden. Banken kunnen aarzelen om alle kosten aan hun depositohouders door te geven en geven er wellicht de voorkeur aan ze op hun debiteuren te verhalen. Een rentedaling zou de kredietomstandigheden dan eerder bemoeilijken dan versoepelen.

Deze zorgen zijn bijzonder relevant voor de eurozone. Rijke banken in Noord-Europa zouden het meest getroffen worden door een renteverlaging, maar een kleine daling zal hen er niet toe aanzetten geld te sluizen naar de gebieden in Zuid-Europa die het meest om kredieten verlegen zitten. Ze kunnen er juist door worden aangemoedigd nog meer geld te steken in delen van de economie die toch al oververhit aan het raken zijn. De terugkeer van de politieke crisis in Italië zal ze alleen nog maar nerveuzer maken.

Dit betekent niet dat een negatieve depositorente definitief van de baan is. Een zwakkere euro, deels als gevolg van de Italiaanse verkiezingen, heeft eerdere zorgen over een stijging van de koers van de munt voorlopig geneutraliseerd. Maar als de zwakke mondiale groei andere centrale banken dwingt hun kwantitatieve versoepeling te verruimen, kan de euro weer aantrekkelijk worden, wat ten koste gaat van de concurrentiekracht. Het manipuleren van de rente zou voor Duitsland wel eens aanvaardbaarder kunnen zijn dan het regelrecht bijdrukken van geld. De dans rond een eventuele negatieve rente kan dan zo weer opnieuw beginnen.

Breakingviews is een dagelijks financieel commentaar uit het buitenland. Vertaling Menno Grootveld.