Kardinalen uit Rio en Milaan favoriet

Aan de vooravond van het conclaaf tekenen zich twee kampen af. Het gaat ook om de vraag wie de tweede man wordt.

De Braziliaan Scherer Foto AFP

Veel kerken zaten gisteren voller dan anders in Rome. Zo vlak voor het begin van het conclaaf, morgen, wilden gelovigen de mogelijkheid benutten de toekomstige paus van dichtbij mee te maken en te horen wat hij te zeggen heeft. Alleen moest je daarvoor gokken naar welke kerk je moest gaan.

Aan vrijwel alle kardinalen is een titelkerk toegewezen in de Italiaanse hoofdstad. De belangrijkste papabili gingen gisteren naar ‘hun’ kerk. Hoewel dit een uitgelezen podium was om zichzelf aan te prijzen, hielden de kardinalen zich allemaal op de vlakte. Het meest concreet was kardinaal Schönborn uit Wenen, die zijn kerkgangers vertelde: „Over een paar dagen hebben we een nieuwe Heilige Vader.” Vrij vertaald: hij verwacht niet dat het conclaaf lang zal duren.

Extra aandacht ging naar de preken van de twee kardinalen die algemeen als de koplopers worden beschouwd: Angelo Scola uit Milaan, 71 jaar, en Odilo Scherer uit São Paulo, 63 jaar. Veel wijzer werd je er niet van. Al wijzen vaticanisten erop dat Scola, die zich kan verliezen in intellectuele beschouwingen, opvallend zijn best deed om heldere taal te gebruiken.

Op zijn laatst morgenochtend verhuizen alle 115 stemgerechtigde kardinalen naar het Huis van de Heilige Martha in het Vaticaan. Dat is een soort hotel waar zij gedurende het conclaaf zullen blijven, afgeschermd van de buitenwereld. ’s Ochtends vragen ze in een mis in de Sint Pieter de Heilige Geest om hulp bij de keuze die zij moeten maken. ’s Middags gaan de kardinalen in een plechtige processie naar de Sixtijnse Kapel. Dan begint, aan het eind van de middag, het eigenlijke conclaaf.

De kachels voor het verbranden van de stembriefjes en de schoorsteen in de Sixtijnse Kapel zijn in het weekeinde in gereedheid gebracht, maar witte rook valt morgenavond nog niet te verwachten. Er wordt één keer gestemd. De verwachting in Rome is dat er niet meteen een tweederde meerderheid is voor één persoon. Die eerste ronde geeft wel een concrete indicatie over de krachtsverhoudingen.

Tot nu toe is dat gissen. De meeste vaticanisten zeggen dat twee kampen tegenover elkaar staan. Een groep met Italiaanse curieleden die de Braziliaan Scherer zou steunen en een groep met onder anderen Amerikaanse kardinalen die het liefst de Italiaan Scola als paus zou zien.

Dat lijkt paradoxaal. Maar indirect speelt de vraag wie straks de tweede man wordt, de Secretaris van Staat. Dat is degene die feitelijk orde op zaken zal moeten stellen in de curie, de Vaticaanse bureaucratie. Met een Braziliaan als paus is het logischer dat een Italiaanse kardinaal de tweede man in het Vaticaan wordt. En als de bezem door de curie moet, heeft die liever dat een begripvolle Italiaan dat doet dan een buitenstaander. Het andere kamp redeneert precies andersom. Waarbij komt dat Scola nooit een belangrijke functie in de curie heeft vervuld.

Het blijven scenario’s, geen voorspellingen. Wat ze vooral laten zien is hoe centraal het functioneren van de curie is voor veel kardinalen. Daarom vlakt ook niemand de Amerikanen uit als kanshebber, omdat juist zij daar openlijk aandacht voor hebben gevraagd.