Erg jong beginnen moet

Wat moet je met een extreem muzikaal kind? Het Conservatorium van Amsterdam verwelkomt jong toptalent vanaf8 jaar, in klassiek én jazz.

De jonge violisten van de Fancy Fiddlers wachten tot ze het podium op mogen. Foto Bram Budel

In de gangen stromen ze samen. Ouders met ogenschijnlijk doodgewone kinderen, soms heel jong, meestal tieners. „Wij komen uit Venlo”, zegt een vader tijdens het voorlichtingsuur. „Als mijn kind hier trompetles krijgt, kan de theorieles dan misschien in Maastricht?”

Een moeder: „Mijn dochter wil zich op de piano in jazz én klassiek ontwikkelen. Kan dat hier?”

Het Conservatorium van Amsterdam opende zaterdag de deuren voor geïnteresseerden in een bijzondere maatwerkafdeling van de school: de talentopleiding voor kinderen van 8 tot 18. De klassieke Sweelinck Academie – 70 leerlingen – bestaat twintig jaar, het Junior Jazz College – 30 leerlingen – tien jaar.

De meeste Nederlandse conservatoria bieden vergelijkbare opleidingen, maar niveau en opzet lopen uiteen. „In Amsterdam zitten de kinderen op een school naar eigen keuze, al werken we wel samen met één college”, zegt directeur Janneke van der Wijk. De jonge talenten krijgen hun instrumentlessen buiten schooltijd of op zaterdag en stromen daarvoor toe uit uithoeken als Zeeland, Groningen en België. „Ze worden steeds jonger”, zegt Van der Wijk. „Dat is fijn. Hoe jonger ze binnenkomen, hoe verder wij ze kunnen brengen.”

Cultuurminister Jet Bussemaker (PvdA) laat zich vandaag door directeur Van der Wijk rondleiden langs masterclasses en open lessen. Zo geeft dirigent/oud-concertmeester van het Concertgebouworkest Jaap van Zweden les aan violisten Emma Roijackers, Shin Sihan en Noa Wildschut. „Waarom buig je zo door je knieën als je speelt?”, vraagt hij. „Vind je dat lekker?” Het buigen moet de 12-jarige Noa bewaren voor buitenspelen. Maar verder is er op haar interpretatie van Saint-Saëns’ Rondo Capriccioso weinig aan te merken. Van Zweden: „Je bent een natuurtalent. Het enige waar je op moet letten is dat je je eerste vinger niet de lucht in steekt. Dan gaan je andere vingers overstrekken en daar krijg je overspannen vibrato van. Sorry dat ik niet meer zelf voorspeel, maar dat durf ik niet meer.”

De ‘schattigheidsfactor’ van muzikale wonderkinderen als Noa is bedrieglijk. De documentaire Nieuwe Meesters die de NTR maakte over de Amsterdamse talentopleiding demonstreert dat in treffende voorbeelden. Met jazzsaxofonist Gideon Tazelaar (15) ging het niet goed op school; hij wilde het liefst alleen maar blazen. De ouders van Carter Muller (11) beginnen te giechelen als de pianodocente aan het conservatorium vraagt of het met de hyperbegaafde pianist ook op school goed gaat. Hij heeft klassen overgeslagen.

De Sweelinck Academie biedt deze kinderen een breed programma. Naast instrumentles krijgen ze elke zaterdag harmonieleer, solfège, beweging, koor en theorie. Het conservatorium legt op die programma’s (cursusgeld per leerling: 1.100 euro per jaar) toe.

„Een paar jaar geleden was de mentaliteit: niet te veel reclame voor wat we bieden”, zegt pianodocent Marjes Benoist, coördinator van de talentafdeling. „Maar dat is onzin, en gelukkig ziet iedereen dat nu in. Hoe meer aanmeldingen er zijn, hoe scherper de selectie.”

Nieuw dit jaar is de samenwerking met het Koninklijk Concertgebouworkest. Leerlingen van de Sweelinck Academie kunnen repetities bijwonen en er worden masterclasses en ensemblesessies met orkestmusici georganiseerd.

„De Nederlandse mentaliteit ten opzichte van getalenteerde kinderen is de laatste jaren erg veranderd”, zegt Benoist. „Tien jaar geleden was het ‘kindermishandeling’ als kinderen een paar uur per dag studeerden. Nu zien meer mensen in: jong beginnen is noodzaak als je iets wilt bereiken. De inspanning die wij van de kinderen eisen, kun je niet opleggen. Het lukt alleen als een kind zelf wil.”

Kinderen die zijn toegelaten, haken zelden af. 85 procent van hen stroomt door naar het reguliere conservatorium. De allerbesten is de school al kwijt als ze achttien zijn. Zij zijn dan al met een beurs doorgestroomd naar een andere muziekvakopleiding in het buitenland.

‘Nieuwe Meesters’ (NTR Podium) is nog te zien via uitzendinggemist.nl