Als spiegels van haar verlangen

Theater

Strange Interlude van Eugene O’Neill door het Nationale Toneel. Gezien: 9/3 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Inl: nationaletoneel.nl

Languit, in bedwelmend witte avondjurk, ligt Nina Leeds over de knieën van haar drie aanbidders: de man die als een vader is, haar echtgenoot en haar minnaar. Deze scène uit Strange Interlude door het Nationale Toneel vertolkt Ariana Schluter als Nina met gulzige triomf. Ze heerst over de mannen. Maar uiteindelijk dreigt ze ten onder te gaan aan haar eigen erotiserende macht. Het leven is slechts een „vreemd intermezzo”, verzucht ze. In de regie van Johan Doesburg vertelt Strange Interlude het overweldigende levensverhaal van één vrouw in drie leeftijden: meisjesachtige minnares, moeder, middelbare vrouw.

Tien jaar geleden bracht Doesburg het stuk in de kleine zaal. De uitvoering van nu is bestemd voor de grote zaal. Bovengenoemde scène speelde Ariane Schluter toen schuchter knielend voor de drie mannen, alsof ze zich verbaasde over haar liefdesbewegingen. Er zijn meer verschillen: destijds was de voorstelling geladen, intiem en in zichzelf gekeerd, nu grenst het gedrag van Nina en haar medespelers aan het blijspel. Doesburg en zijn cast van voortreffelijke spelers slaan een lichte toon aan. Dat is knap, omdat O’Neill het stuk schoeide op Freudiaanse leest en de acteurs telkens terzijdes geven van hun werkelijke gedachten. Daarbij kijken ze de toeschouwer recht aan. De ritmiek tussen dialoogtekst en terzijdetekst krijgt gaandeweg steeds briljanter invulling. Het decor van grote, verschuivende vlakken, variërend van sneeuwwit tot aardedonker, symboliseert de verschillende staties op Nina Leeds’ levensweg.

Net als tien jaar geleden glorieert Ariane Schluter als Nina. Ondanks haar ontembare, wervelende energie groeit er geleidelijk een innige melancholie in haar spel. De drie mannen (Jappe Claes, Dries Vanhegen en Mark Rietman) zijn als de spiegels van haar verlangen. Elk van deze rollen krijgt prachtig contour. De mannen zijn zoals Nina dat wil. Maar Strange Interlude is meer dan de weerspiegeling van drie levensstadia: het is de triomf van leven over de dood. Nina’s zoon brengt haar dode, allereerste liefde tot leven. En ook dat heeft aangrijpende gevolgen.