Nieuwe theorie: veel zout in het eten geeft ernstiger MS

Foto Shutterstock

Zout eten bevordert het ontstaan van auto-immuunziekten. Dat is de conclusie van maar liefst drie artikelen die sinds donderdag op de website van Nature staan.

Daarmee komt overmatig zout in een weer wat slechter daglicht te staan. Bekend is dat te zoute voeding bij veel mensen de bloeddruk verhoogt en de nieren schaadt.

Nu blijkt dat zout de ontwikkeling van een bepaald type cellen van het afweersysteem bevordert. Deze T-helper 17 (Th17) cellen zijn vaak bij auto-immuunziekten betrokken. Bij muizen met een ziekte die sterk op multiple sclerose (MS, een auto-immuunziekte) lijkt, slaat de ziekte harder toe naarmate er meer zout in hun voer zit. De onderzoekers zien bovengemiddelde zoutconsumptie niet als oorzaak van auto-immuunziekten. Het is één van de factoren die bij het ontstaan en verloop ervan betrokken zijn. Maar het is wel een factor die makkelijk te beïnvloeden is.

T-helpercellen spelen een belangrijke rol in het immuunsysteem. Ze bepalen veelal hoe sterk op een gesignaleerde ziekteverwekker wordt gereageerd. De heftigheid van een afweerreactie moet heel nauwkeurig worden afgestemd. Is hij te lauw, dan krijgen ziekteverwekkers de kans om toe te slaan. Is hij te heftig, dan kan hij zich ook tegen het eigen lichaam keren en ontstaan auto-immuunziekten.

Th17-cellen zijn in 2007 ontdekt. Ze hebben twee gezichten. In de dikke darm bestrijden ze ziekmakende bacteriën en schimmels. Daar staat tegenover dat ze ook aanjagers zijn van auto-immuunziekten, zoals MS, psoriasis, type 1 diabetes en reumatoïde artritis. Een rem op de vorming van nieuwe Th17-cellen is een zinnige behandelstrategie.

Vanuit verschillende invalshoeken en met verschillende methoden kwamen drie onderzoeksgroepen uit op de regelende functie van het enzym SGK1. Naarmate dit enzym actiever is, ontstaan er meer – dus mogelijk ook te veel – Th17-cellen. De rol van dit enzym was verrassend. Het was nooit eerder in T-cellen gevonden. Wel in darm- en niercellen waar het de opname van zout bevordert. Het wordt er geactiveerd door de natriumionen uit zout. In celkweken van T-cellen van muizen en mensen bleek de toevoeging van wat zout de ontwikkeling van de Th17-cellen te stimuleren.

De grote vraag is nu of een zoutarm dieet helpt om auto-immuunziekten in bedwang te houden. Dat onderzoek moet nog gebeuren. Bij muizen met een opgewekte auto-immuunziekte vlamde de ziekte vaker op bij een zoutrijk dieet, en waren de symptomen ernstiger dan bij zieke dieren die normaal voer kregen.