Brief over de bezuinigingen

Bezuinigen? Laten we minder consumeren

Afgelopen zaterdag ging de gehele bijlage Economie over bezuinigen (NRC Handelsblad, 2 maart). De lage consumentenbestedingen en de lagere economische groei worden veelal als een eenduidig negatief fenomeen behandeld, met als uitzondering het geluid van Arnold Heertje.

Maar er zijn ook positieve kanten aan ‘consuminderen’ en economische krimp. Zo is het voor het milieu niet slecht dat we minder gebruiken en de economie een pas op de plaats maakt. Het is ook maar de vraag of terugkeer naar consumptieniveau en economische groei van voor de crisis wenselijk is. Zou consuminderen niet een betere, toekomstbestendige route zijn?

Dat vereist wel dat we anders gaan denken over oplossingen voor de inderdaad zorgwekkende werkloosheid, onder junioren en senioren. De reflex is proberen het menselijk vermogen weer in te zetten voor productie van consumptiegoederen. Alles doen om een terugval in de waardenloosheid van winstmaximalisatie en de verdoving van consumptieve genoegens te bewerkstelligen? Weer de weg gaan van verkeerde prikkels? Nee, dat allemaal niet. Maar wat dan wel? Een eenduidig antwoord is er niet, laat staan dat ik het heb.

Wel weet ik dat betekenisvol werk het leven verrijkt. Ik ben wel een nuchtere Groninger, dus ik zeg niet dat alles wat we doen betekenisvol moet zijn. We hebben duurzame, toekomstbestendige oplossingen nodig. Op alle levensterreinen is er veel zinvol werk. Maar wat doen we? We bezuinigen op gebieden waar juist veel werkkansen liggen: de zorg voor zieken, zwakken, minderbedeelden, bewoners van penitentiaire inrichtingen, geestelijke gezondheid, verduurzaming van woningen, energieproductie.

En met het bezuinigde geld redden we banken, die de crisis veroorzaakt hebben. De gevestigde belangen zorgen nu eenmaal in de eerste plaats voor hun eigen zelfbehoud, vanuit de reflex dat economische groei de enige uitweg is. Maar groei als panacee is uitgewerkt; blijkt eigenlijk al jaren over zijn houdbaarheidsdatum heen en is zelfs schadelijk voor onze leefomgeving en die van onze kinderen. Dat vinden velen moeilijk te verteren. Op zich kan ik dat begrijpen, maar accepteren kan ik het niet.

Deze crisis is het natuurlijke moment om nieuwe wegen te bewandelen. Als we niet kiezen, wordt er voor ons gekozen. Een oplossing die economen veelal afwijzen is het verhogen van belasting op consumentengoederen en bijvoorbeeld energie, zeker wanneer deze schade toebrengen aan mens en leefklimaat.

Belastingverhoging kan de consumptie verder terugdringen. En tegelijkertijd een accentverschuiving mogelijk maken die nodig is in ons bestedingspatroon. Niet banken redden, die een oud bestel en gevestigde niet-transparante belangen schragen.

We moeten experimenteren en vernieuwen om te leren wat in onze tijd werkt en wat niet. Ieder van ons heeft de mogelijkheid om daaraan bij te dragen, al is het via de stem die we uitbrengen. De volgende gemeenteraadsverkiezing is daarvoor de gelegenheid.

Godfried Westen

Bovensmilde