Waarom BAM wel slaagt

Vier tips voor // Bedrijven in crisistijd

Redacteur woningmarkt

Raadsel: de krimp van de economie kwam vorig jaar voor de helft door de malaise in de bouw, berekende ABN Amro onlangs. Toch staat de grootste, beursgenoteerde bouwer van Nederland, de Koninklijke BAM Groep, nog stevig overeind na dik vijf jaar crisis.

Goed, sinds „het succesvolle jaar 2007” zijn de winsten van de ‘Bataafse Aannemings Maatschappij’ uit Bunnik heel wat bescheidener. Vorig jaar leed BAM zelfs een fors verlies van ruim 187 miljoen euro, maakte het bedrijf gisteren bekend. Geen verrassing: al in de zomer van 2012 boekte BAM wegens de slechte vooruitzichten maar liefst 400 miljoen euro af op onder meer braakliggende bouwgrond. Maar op de financiële balans zijn de buffers van BAM nog intact en zelfs versterkt. Het eigen vermogen van BAM is met 922 miljoen euro steviger dan in 2008 – het eerste volle crisisjaar. De schulden zijn sindsdien gehalveerd tot 1,1 miljard euro.

Hoe is het bedrijf daarin geslaagd?

De anticrisisstrategie van BAM in vier stappen:

Houd je hand op

Gebruik de beurs waar de beurs voor bedoeld is: kapitaal ophalen. In 2010 had BAM twee zware jaren achter de rug. De bouwer gaf 96 miljoen nieuwe aandelen uit – bijna een verdubbeling – en haalde daarmee 240 miljoen euro op bij beleggers. Zo verbeterde BAM zijn balans en vergrootte de financieringsruimte voor nieuwe projecten. De bouwer sloot dat jaar af met 15 miljoen euro winst: „Wij begrijpen dat wij daarmee het vertrouwen van onze aandeelhouders en de financiële wereld danig op de proef stellen”, schreef topman Nico de Vries destijds schuldbewust in het jaarverslag.

Wed op meer paarden

De kracht van een groot concern als BAM zit in risicospreiding. Slechts de helft van de omzet komt uit Nederland. De andere helft komt vooral van de vier andere Europese ‘thuismarkten’: Groot-Brittannië, België, Duitsland en Ierland. Maar ook daar verwacht BAM een terugloop. Nieuwe gebieden die BAM aanboort, zijn Luxemburg, Zwitserland en, verder weg, Indonesië, Australië, het Midden-Oosten, Afrika en Chili. In 2015 moet zo de omzet verdubbeld zijn. De risicospreiding zit ook in meerdere specialismen. De twee grote pijlers van BAM zijn ‘traditionele’ bouw en infrastructuur. Daarnaast doet BAM aan vastgoedontwikkeling, advies en publiek-private samenwerking met bijvoorbeeld vermogensbelegger PGGM.

Stoot af, waar mogelijk

Ook risicospreiding kent haar grenzen. In crisistijd keren veel bedrijven terug naar hun ‘kernactiviteit’: bouwen, in het geval van BAM. Al te vreemde bedrijfsonderdelen worden verkocht, ook al draaien ze goed. Desinvesteren heet dat in jargon. BAM verkocht in 2011 zijn belang van 21,5 procent in het baggerbedrijf Van Oord voor 200 miljoen euro. Vorig jaar kwam daar de verkoop bij van advies- en ingenieursbureau Tebodin voor 145 miljoen euro. Het bureau had „te weinig synergie” met BAM, luidde de verklaring. Met de opbrengst kon BAM zijn schulden flink verlagen. In het algemeen hoeft BAM nu minder te lenen omdat er minder opdrachten zijn – die in de bouw vaak om grote investeringen vooraf vragen. De orderportefeuille is ten opzichte van 2007 met 20 procent gedaald tot 11 miljard euro.

Neem afscheid en laat gaan

Het duurst voor veel bedrijven blijft het menselijk kapitaal. Snijden, dus. Over heel vorig jaar zijn bij BAM ongeveer 650 banen verdwenen, circa 5 procent van het totaal. De kosten van de reorganisaties (al 37 miljoen euro in het derde kwartaal) zijn vorig jaar verdubbeld ten opzichte van vorige jaren, zei financieel directeur Jan Ruis eind 2012. Het einde van de crisis is nog niet in zicht. Voor de bedrijfstak Wegen heeft BAM vorige maand een nieuwe cao afgesloten. De eerste regel is veelzeggend: „Verslechterde en verslechterende economische omstandigheden zullen kunnen leiden tot noodzakelijke organisatieaanpassingen.”