nextshopt

Verantwoord winkelen valt nog niet mee. Het wemelt in de supermarkt van de ‘duurzame’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is de beste keuze? Elke vrijdag helpt nrc.next je hiermee. Vandaag: brood.

Fijn volkorenbrood

Heel brood, 1,05 bij Jumbo.

duurzaamheid ****

gezondheid****

Tarwe, water, zout en gist vormen de basis van brood. Het verschil in type brood zit hem vooral in wat er met de tarwe gebeurt, van het zaaien tot in de winkel. Een tarwekorrel bestaat uit een kiem, meellichaam en zemel. Voor volkorenmeel wordt de tarwekorrel in zijn geheel gebruikt en brood mag alleen volkoren heten als alle graancomponenten volkoren zijn. De zemel en de kiem bevatten de meeste vezels, vitaminen (B en E) en mineralen. In de meelkern zitten vooral eiwitten (die zorgen voor lucht in het brood) en koolhydraten (die zorgen voor energie). Dit maakt volkorenbrood gezonder dan bruinbrood, en zeker dan witbrood, waarin alleen de meelkern wordt gebruikt. Dit volkorenbrood is fijngemalen, in grof volkorenbrood zitten meer zichtbare korrels in het brood. Hoewel je op grof volkorenbrood wat meer moet kauwen om de voedingsstoffen eruit te krijgen, zit er geen verschil in voedingswaarde tussen fijn en grof volkorenbrood.

In veel brood zit ook zogenoemde broodverbeteraar, zo’n 2 tot 3 procent van het meel. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat deeg beter kneedbaar is en sneller rijst, dat brood langer zacht – ‘vers’ – blijft en dat het zijn specifieke kleur krijgt. De e-nummers die je soms op het etiket van brood ziet, zijn afkomstig van de broodverbeteraar.

De tarwe voor regulier brood wordt geteeld op akkers waar kunstmest en ongediertebestrijding worden ingezet. Dat is niet erg duurzaam, want die kunnen ook op andere plekken in het milieu terechtkomen. Maar aan de andere kant kan aangedragen worden dat de akkers heel efficiënt bebouwd worden. De tarwe groeit snel en er gaat relatief weinig verloren waardoor de grondopbrengst per hectare relatief hoog is. Dat maakt het dan wel weer duurzaam. Omdat voor beide ‘scholen’ wat te zeggen valt, is voor ons niet zonder meer uit te maken welke manier van produceren duurzamer is.

Tijgerbrood bruin

Heel brood, 1,29 bij Albert Heijn.

duurzaamheid ****

gezondheid***

Meel voor bruinbrood, zoals dit tijgerbrood, bestaat uit een mengsel van volkorenmeel en bloem, waar alleen het meellichaam van de tarwekorrel in zit. Per bakker en bruinbrood verschillen de verhoudingen, maar over het algemeen bestaat regulier bruinbrood voor de helft uit volkorenmeel en de helft bloem. In bloem zitten vijf tot twintig keer minder vezels, vitaminen en mineralen dan in volkorenmeel. Dat maakt bruinbrood minder gezond dan volkorenbrood, maar gezonder dan witbrood. Wat betreft duurzaamheid is er weinig verschil aan te wijzen tussen bruinbrood en volkorenbrood.

Pain de Boulogne

Heel brood, 2,09 bij Albert Heijn.

duurzaamheid ****

gezondheid***

Ook dit is bruinbrood. Veel mensen denken dat hoe donkerder het brood is, hoe gezonder, want meer voedingsvezels. Maar dat is tegenwoordig geen bruikbaar ezelsbruggetje meer. Vrijwel al het brood bevat namelijk zogenaamd ‘kleurmout’: gedroogd en ontkiemd graan, dat vervolgens met wat suiker gekaramelliseerd wordt. Hoe meer kleurmout, hoe donkerder het brood is. Mout maakt dat het brood wat zoeter smaakt. De hoeveelheid gebruikte kleurmout maakt brood niet meer of minder gezond, ook mout is immers een graanproduct.

Dit brood is een meergranenbrood. Anders dan bij volkoren is niet vastgelegd waar het meel uit moet bestaan om de term meergranen te mogen voeren. Als er maar meerdere granen, naast tarwe bijvoorbeeld mais of rogge, in een brood zijn verwerkt, kan het brood meergranenbrood heten. Ook meergranenbrood kan dus bloem als basismeel hebben. De zaden en pitten die er ook vaak in zitten maken wel dat het gezonder dan witbrood is.

Speltvloerbrood

Heel brood, 1,99 bij Hoogvliet.

duurzaamheid ****

gezondheid****

Dit brood is van Gourmand, het merk voor biologisch brood bij Hoogvliet. Biologisch betekent dat er geen kunstmest of bestrijdingsmiddelen bij de productie zijn ingezet. Het maakt dat de productie goed voor de grond en de omgeving is, maar minder efficiënt met de grond. Deze manier van produceren is dus niet zonder meer duurzamer. Wel zou beredeneerd kunnen worden dat mensen die biologische producten gebruiken en eten meer zorg dragen voor het voedsel en minder weggooien. Dat zou biologisch brood zeker duurzamer maken, maar hiervoor bestaat geen bewijs in de vorm van onderzoek.

Wat betreft gezondheid is biologisch brood in het algemeen niet meer of minder gezond dan regulier brood. Ook de biologische variant heeft bruinbrood en volkorenbrood, met bijbehorende verschillen in mate van gezondheid. Maar dit brood is speltbrood. Spelt is een aparte graansoort, vaak ‘oergraan’ genoemd. Spelt heeft iets meer voedingsstoffen in het meellichaam zitten vergeleken met tarwe. Ook de glutensamenstelling is in speltbrood iets anders dan regulier brood. Voor mensen die niet goed tegen normaal tarwebrood kunnen, is speltbrood soms een goed alternatief. Het meel voor dit brood bestaat uit een mix van volkorenspelt en speltbloem, en het is voor 27 procent aangevuld met tarwebloem. Het smaakt iets nootachtiger dan reguliere tarwe. Aan dit brood is geen kleurmout toegevoegd.