‘Ik ben niet bang voor melodrama’

De Indiase Manu Joseph is sinds DWDD een bestsellerauteur. ‘Ik vertel vermakelijke verhalen. Wie ze te licht vindt, is een zeurkous.’

Manu Joseph: ‘Ik praat liever over hardlopen’ Foto Colin McPherson/Corbis

Stel je voor dat het geluk ons najaagt, in plaats van andersom. Dat het een soort drugs is die de mens ervan weerhoudt zich te verdiepen in de aard van zijn natuur. Dat geluk onontkoombaar is.

Het zijn enkele gedachten die de Indiase schrijver en journalist Manu Joseph oplepelt wanneer hem gevraagd wordt of hij het ‘Illicit’ in de titel van zijn nieuwste roman The Illicit Happiness of Other People kan toelichten. Het provocerende antwoord is kenmerkend voor Josephs werk.

De roman, niet helemaal gelukkig vertaald als Het onzichtbare geluk van andere mensen, verhaalt over de zelfmoord van Unni Chacko, een 17-jarige jongen die cartoons tekent en op een dag van het dak springt en over zijn vader Ousep, een alcoholistische journalist, die probeert uit te zoeken waarom zijn zoon gesprongen is. Maar dat is slechts het verhaal: daarnaast staat de roman bol van ideeën over geluk, psychiatrie, dood, seks en kunst.

We spreken elkaar op de redactie van het weekblad waar Joseph werkt, Open Magazine. De redactie is gehuisvest in een complex van kantoortjes in New Delhi waar ondermeer de uitgever Penguin een kantoor heeft en dat grenst aan een wijkje waarin winkels van gerenommeerde Indiase designers en hippe coffeeshopjes te vinden zijn in steegjes waar sari’s hangen te drogen en kinderen in hun ondergoed op straat spelen.

Niet alleen wat betreft de titel treedt er ruis op in de vertaling. ,,Als Indiër ben ik niet bang melodrama te gebruiken in mijn boek. Simpelweg omdat ik op die manier recht doe aan de Indiase realiteit. Dat is soms moeilijk in te voelen voor een westerling.’’

Als voorbeeld geeft Joseph het personage van de moeder, Mariamma Chacko, een theatrale hyperneuroot die stemmen hoort en die haar man elke dag wakker maakt door een emmer water over hem leeg te gieten. ,,Ik heb haar af moeten zwakken om haar geloofwaardig te maken. De persoon waar ik haar op heb gebaseerd was nog veel extremer.

,,De Indiase Engelstalige roman wordt vaak vanuit een westers perspectief beoordeeld, en in dat perspectief ligt de nadruk op subtiliteit. Maar India is geen subtiel land. Hier is alles extreem en dramatisch – dus als ik zie dat een Indiase roman heel ingetogen en verfijnd is uitgewerkt dan komt dat op mij niet altijd oprecht over.’’

Wat inspireerde u tot het schrijven van deze roman?

,,Net als Unni groeide ik op in een buitenwijk van Madras in de jaren tachtig. Als 16-jarige was ik, samen met een paar vrienden, verdiept in filosofie en verlichting, niet de westerse variant, maar de verlichting die je probeert te bereiken door onder een boom te mediteren. Ik maakte altijd een onderscheid tussen intellectualisme en rauwe intelligentie. Een van mijn vrienden had die rauwe intelligentie, hij had de waarheid ontdekt: wat we zien is niet echt en het bestaan heeft geen enkele zin.

,,Ik bewonderde hem, zijn kijk was een houvast voor me en daardoor was ik, in tegenstelling tot veel andere adolescenten, vol zelfvertrouwen. Er gaat een grote troost uit van de gedachte dat alles zinloos is. Toen ik na een paar jaar contact probeerde te zoeken met deze oude vriend bleek dat hij zelfmoord gepleegd had. Dat zette me aan het denken: wat betekende het dat hij dit had gedaan?’’

Wat is het centrale punt dat u wilde maken met dit verhaal?

,,Ik geloof dat het leeuwendeel van de mensen in illusies gelooft en dus niet helemaal goed bij zijn hoofd is, met religie als het meest voor de hand liggende voorbeeld. Misschien betekent dit dat geestelijke gezondheid een stoornis is die veel mensen treft. In gesprekken die ik had met psychiaters tijdens de research voor dit boek bleek dat die oude vriend van mij mogelijk schizofreen was.

,,Wie weet zouden we alle grote profeten of visionairs van eeuwen terug tegenwoordig ook diagnosticeren met een stoornis, en is de zoektocht naar waarheid een psychiatrische aandoening. En wanneer je echt doorziet dat het bestaan geen zin of reden heeft, spring je van een gebouw.’’

Een punt van kritiek op uw roman is dat u een verklaring geeft voor de zelfmoord van Unni. Waarom koos u hier voor?

,,De aanleiding voor zijn zelfmoord is slechts een mogelijkheid, het had net zo goed iets anders kunnen zijn. Unni wachtte op een reden om het te doen. Ik zie het dus niet als een verklaring. Voor mij blijft het mysterie van Unni onopgelost.’’

Kunt u zich voorstellen waarom uw boek zo’n succes is in Nederland?

,,Ik schrijf niet omdat ik een verhaal wil vertellen, maar omdat ik iets te zeggen heb. En omdat ik beslag leg op mensen hun tijd doe ik dat op een zo plezierig mogelijke manier, door een verhaal te vertellen waar mensen door vermaakt worden. Er zijn zeurkousen in de literaire wereld die deze aanpak niet serieus nemen omdat het te licht zou zijn. Dit zijn doorgaans de mensen die andermans ideeën napraten, intellectuele lijken. Dat is ook de reden dat ik liever niet met andere schrijvers praat. Hoe lang kun je het nu helemaal over schrijven hebben? Ik praat liever over hardlopen.’’

Manu Joseph: Het onzichtbare geluk van andere mensen. Vertaling: Harry Pallemans. (The Illicit Happiness of Other People) Podium, 384 blz. € 22,50