Golven aan zee

Het wordt nog even winter, als de voorspellingen kloppen. Daarna zal de lente toch echt beginnen. Scheveningen greep intussen de noodzakelijke kustversterking aan om de boulevard een makeover te geven. Naar Spaans ontwerp.

Op het hoogste punt van de nieuwe boulevard in Scheveningen kijken mensen uit over de golvende lijnen van de promenade die de vorm van de duinen volgen. Het ontwerp van de Spaanse architect Manuel De Solà-Morales valt in de smaak bij de bezoekers. Ook de inwoners en ondernemers van Scheveningen zijn enthousiast over de vernieuwde boulevard. „Het brengt weer iets van de oude grandeur terug”, zegt Heino Walbroek, voorzitter van de Vereniging van Strandexploitanten en de Stichting Marketing Scheveningen.

De boulevard van Scheveningen is een van de tien ‘zwakke schakels’ van de Nederlandse kust die door de stijging van de zeespiegel voor 2020 moeten worden versterkt. De kustversterking werd door de gemeente aangegrepen om de ruim 40 jaar oude boulevard op te knappen. In oktober 2009 werd begonnen met de bouwwerkzaamheden, die volgende maand moeten zijn afgerond. Ondertussen zijn op het strand hijskranen in de weer en sjouwen werklieden met bouwmaterialen. De opbouw van de strandtenten begon afgelopen vrijdag.

Begin 20ste eeuw genoot Scheveningen aanzien. De Europese elite streek er neer voor een vakantie aan zee. Die tijden zijn vervlogen. Maar op warme dagen weet de massa Scheveningen te vinden. De badplaats trekt jaarlijks zo’n 17 miljoen bezoekers. Walbroek: „We zijn vier keer zo groot als Zandvoort en zeven keer zo groot als Hoek van Holland. Scheveningen is en blijft de belangrijkste badplaats van Noordwest-Europa.”

Dat betekent niet dat er niets te mopperen valt. Scheveningen is de laatste maanden veel negatief in het nieuws geweest, met name door het faillissement van een van de blikvangers: de Pier. Partijen met de financiële mogelijkheden om de Pier op te knappen houden zich vooralsnog stil. Mogelijk dat zij van zich laten horen bij de openbare veiling van het bouwwerk, volgens de curator in de tweede of derde week van april.

Onlangs werd bekend dat ook een ander Schevenings instituut failliet zou zijn: het Kurhaus. Het vastgoed van het vijfsterrenhotel zou aanzienlijk minder waard zijn geworden, waardoor beleggers vele miljoenen moeten afschrijven op hun investering. De exploitant van het Kurhaus, Steigenberger Hotels AG, zou geen huur meer betalen. Maar in een persverklaring laat het bedrijf weten aan de verplichtingen te blijven voldoen.

„De grote ondernemingen hebben misschien problemen, maar de rest niet”, zegt Marcel Deden (47) tussen het opbouwen van zijn strandpaviljoen SummerTime door. „Er zitten hier meer horecazaken bij elkaar dan in het centrum van Amsterdam. Scheveningen staat er veel beter voor dan in de publiciteit komt.”

Maar Deden sluit zijn ogen niet voor de minder aantrekkelijke delen van de badplaats. Onder meer de overdekte Palace Promenade kampt met leegstand en ook op andere plekken heeft het verval toegeslagen. Waar de nieuwe boulevard eindigt, ter hoogte van zeeaquarium Sea Life, is de overgang naar de ‘oude’ promenade nu wel erg groot, vinden Deden en Walbroek. Sandra Abbenhuis, raadslid voor de Politieke Partij Schevingen, vreest „verloedering”.

„De ondernemers hier voelen zich achtergesteld, nu de rest er zo mooi uitziet”, vertelt Abbenhuis op het terras van De Mollige Haan, het restaurant waar ze ooit werkte. „Den Haag noemt zich Wereldstad aan Zee. Dat kun je toch niet roepen en tegelijkertijd een deel van je belangrijkste badplaats laten afglijden?”

Wethouder Max Norder (PvdA) begrijpt de zorgen. Met grootschalige gemeentelijke investeringen wil de wethouder de badplaats er weer bovenop helpen. Ook moet de haven interessanter worden gemaakt voor bezoekers. „Lekker een visje happen en naar de bootjes kijken en dan over de nieuwe boulevard naar de promenade. Het doel is dat meer mensen naar Scheveningen komen, dat ze langer blijven en dat zij meer geld uitgeven.”

Met het opknappen van de boulevard is nu een eerste stap gezet, maar de (vastgoed)crisis heeft voor stagnatie van andere plannen gezorgd. Norder: „We moesten keuzes maken. We doen nu eerst de boulevard, dan de haven en als laatste de promenade.” De bouwplannen voor Scheveningen-Bad zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld, maar Norder staat ondertussen wel open voor initiatieven van investeerders. Bij hem hebben zich vijf bedrijven gemeld, waaronder Hommerson Casino’s. Als Nederlands grootste badplaats maar geen „Las Vegas aan zee” wordt, vindt de PPS. „Scheveningen is van iedereen: jong en oud, rijk en arm, Scheveninger of bezoeker van buiten. We hebben hier al meerdere casino’s, het moet niet te schreeuwerig worden.”

Dat is volgens critici nu al het geval. De gemeente heeft decennialang de touwtjes niet in handen gehad in de badplaats, met een verrommelde bebouwing tot gevolg. Heino Walbroek: „Het lijkt wel of hier alleen maar aannemers in de weer zijn geweest. Er is in Scheveningen veel betonnen lelijkheid gebouwd.” Met als meest afschrikwekkende voorbeeld het plein voor het Kurhaus, ooit bijna uitgeroepen tot lelijkste plek van Nederland.

Ondernemer Deden weet een oplossing. „Maak een groot plan voor heel Scheveningen en houd daar aan vast. Dan kun je het oude Scheveningen, zoals het Kurhaus, goed combineren met het nieuwe. Het kan heel mooi zijn, oud en nieuw. Normaal is dat ook een feest, waarom in Scheveningen dan niet?” Ondertussen biedt de economische crisis ook kansen, zegt Walbroek. „Misschien gaan mensen minder uitgebreid op vakantie en kiezen ze voor een paar dagen strand in eigen land. En het strand, dat ís Scheveningen.”