Die hersentjes mogen niet stuk

Binnenkort mogen jongeren onder de 18 jaar geen alcohol meer kopen Kinderarts Nico van der Lely werkt met ‘comazuipers’ „Het alcoholprobleem speelt in heel Nederland”

Verslaggever

Nico van der Lely, kinderarts in het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft, houdt zich al tien jaar bezig met het probleem van de alcoholdrinkende jeugd. Hij is de oprichter van de ‘alcoholpoli’, ziekenhuisafdelingen voor de opname van jonge comazuipers. En hij vertelt, in tachtig presentaties per jaar, over de schade van drank op kinderenhersenen. Aan iedereen die het horen wil – ouders, wijkagenten, Kamerleden. Van der Lely’s boodschap: hoe later kinderen beginnen met drinken, hoe beter. Dus ja, het Kamerbesluit van deze week tot verhoging van de leeftijd voor de aanschaf en het bezit van alcohol naar achttien jaar, ziet hij deels als zijn prestatie. Een ruime meerderheid was voor, en hoogstwaarschijnlijk is dat in de Eerste Kamer niet anders. De leeftijdsverhoging gaat uiterlijk in op 1 januari 2014.

Uw missie is geslaagd?

„Nee. Mijn primaire doel als kinderarts is nooit geweest om de leeftijdsgrens op achttien jaar te krijgen. Mijn doel is om geen kinderen met een alcoholvergiftiging meer in het ziekenhuis te hoeven aannemen. Die leeftijdsverhoging zal enorm helpen, maar het overdragen van kennis blijft nodig om de wet goed te kunnen handhaven.”

Kennisoverdracht aan wie?

„Bijvoorbeeld aan scholen. In dit ziekenhuis hangt een bord: dit is een rookvrij gebouw. Ik zie voor me dat scholen dat ook doen. Dit is een alcoholvrije school. Echt alcoholvrij, hè. Dus ook geen bier en wijn voor de leraren tijdens de Romeweek. Daar begint het mee. En de ouders, die spelen een nog belangrijker rol. Die zijn overal, thuis, achter de bar in de sportkantine, voor de klas. Als wij ouders strenger optreden tegen onze kinderen, is er een wereld te winnen.”

In hoeverre verandert de rol van ouders door de leeftijdsverhoging?

„De leeftijdsverhoging is een steun in hun rug. Het draagt bij aan een verandering van de norm. Geloof me: over vijf jaar zullen ouders van zestienjarigen elkaar bellen, voorafgaand aan feestjes. Ze zullen vragen naar het alcoholbeleid op dat feest. Door de leeftijdsverhoging zullen ouders zich verantwoordelijker voelen voor zestienjarigen. Naar de almachtige wet kunnen ze niet meer verwijzen.”

De PVV, samen met D66 de enige partij tegen de leeftijdsverhoging, zei laatst in de Kamer: de gemiddelde comazuiper is 13,5 jaar. Dus heeft de verhoging van zestien naar achttien geen zin.

„Eén: die 13,5 jaar klopt niet. De gemiddelde leeftijd van de minderjarige comazuiper is volgens de laatste cijfers 15,3 jaar. Twee: nou en? Het alcoholprobleem speelt niet alleen in het ziekenhuis, maar in heel Nederland. Minderjarigen drinken fors. En het medische feit is: de hersenen zijn dan nog in de groei. Alcoholgebruik door een minderjarige kan de verbindingen tussen hersencellen na je achttiende in de weg staan, terwijl juist die verbindingen belangrijk zijn voor de ontwikkeling van adolescenten.”

D66 zegt: de handhaving van de wet is nu slecht. Verbeter dat eerst en verhoog dan pas de leeftijd van 16 naar 18.

„Dat is een oude discussie en ik ben het er niet mee eens. Het zijn twee separate zaken. Tuurlijk, de handhaving moet in orde zijn. Dat geldt nu en dat geldt straks. Maar intussen moet je als wetgever de jeugd willen beschermen. En dus hoort de minimumleeftijd op achttien te liggen. Als je dat nalaat uit zorg over de juiste volgorde der dingen, dan zijn je ogen gesloten en bescherm je de jeugd niet.”

De wet wordt eenduidiger, zeggen voorstanders. Eén leeftijdsgrens. Niet langer 16 voor zwakalcoholisch en 18 voor sterke drank.

„Ja, en dat is goed voor de handhaving. Laatst was ik op een middelbare school in Rotterdam. Die school worstelt net als veel andere scholen met die grens van zestien. Het drinken wel of niet toestaan tijdens schoolfeesten? Daar lopen kinderen van elf tot achttien jaar. Dus bedenken scholen vaak één of ander systeem. Tot 23:00 uur niemand drank, na 23:00 uur alleen drank voor zestien jaar en ouder. En die oudere leerlingen moeten dan een polsbandje dragen. Houd dat maar eens in de gaten. Van dat geworstel zijn scholen binnenkort af.”

Heeft u de leeftijdsverhoging al gevierd met uw collega’s op de alcoholpoli?

„Nee, nog niet. Maar het voelt goed. Die grens gaat nu niet meer omlaag. Achttien blijft achttien.”