Cohen: voorbereiding en communicatie schoten tekort in Haren

Job Cohen voorafgaand aan de persconferentie over de resultaten in het onderzoek naar de rellen in Haren. Foto ANP/Remko de Waal

Er is veel misgegaan in de voorbereiding van het Project-X feest in Haren, en in de communicatie tussen de verschillende hulpdiensten. Dat concludeert de commissie die onderzoek deed naar de rellen vorig jaar onder leiding van Job Cohen, die de resultaten vanochtend presenteert.

Het ging op 21 september vorig jaar gelijk al mis als gevolg van gebrekkige voorbereidingen en het ontbreken van een heldere strategie, zo schrijft de commissie:

“De autoriteiten hebben van meet af aan geen greep gehad op de gebeurtenissen en hadden geen heldere strategie. De burgemeester heeft geen effectief gebruik weten te maken van de instrumenten die hij tot zijn beschikking heeft: bevoegdheden en communicatie. De organisatie van de politie liet veel te wensen over, zoals de politie ook zelf al heeft vastgesteld.”

In een reactie heeft Burgemeester Bats vanmiddag zijn excuses aangeboden voor de gemaakte fouten. Hij gaf daarbij aan dat er lessen te leren zijn voor hem en de gemeente, vooral in het vinden van de juiste strategie tijdens dit soort gebeurtenissen.

‘ME was te laat’

In een opsomming van gebreken komt naar voren dat agenten onvoldoende op de hoogte waren van wat er van hen werd verwacht. Ook is er gedurende de dag erg slecht gecommuniceerd tussen leidinggevenden op straat en zogenoemde besluitvormers. De genoemde fouten:

  • briefings schoten tekort
  • medewerkers wisten onvoldoende wat van hen verwacht werd
  • op cruciale functies waren er dubbelfuncties
  • de communicatie tussen leidinggevenden op straat en besluitvormers verliep slecht
  • de omslag in sfeer op straat is niet tijdig onderkend en er te laat overgeschakeld naar het worst case scenario
  • opkomsttijden van de ME waren te lang
  • te laat en te beperkt is gebruik gemaakt van de landelijke expertise voor het scannen en beoordelen van ontwikkelingen op internet

Bovengenoemde fouten zijn mede gemaakt omdat Haren een kleine gemeente is met een “gebrek aan ervaring hoe te handelen in onzekere en onbekende omstandigheden”.

‘Alcohol speelde een essentiële rol’

De oorzaak van het grote aantal toegestroomde jongeren is volgens de commissie grotendeels te vinden in de sociale media die als “zelfstandige en mobiliserende kracht” functioneerden. Toch is het onmogelijk om na te gaan wat de rol van Facebook precies is geweest in het opjutten van jongeren, benadrukt Cohen.

Tijdens de persconferentie is een video getoond met een reconstructie van de snelheid waarmee het Project-X feest zich op Facebook verspreidde, en hoe de zogenoemde massamedia hier vervolgens mee omgingen:

Reden voor het merendeel van de bezoekers om naar Haren te komen was een avontuurlijk gevoel, en niet de lust tot rellen, aldus de commissie:

“Jongeren waren gefascineerd door het idee dat zij in Haren “iets bijzonders” tot stand konden brengen, iets eenmaligs waar je echt bij moest zijn: YOLO, You Only Live Once! Dat gevoel, en niet het vooruitzicht van rellen en geweld, dreef het merendeel van hen naar Haren. [...] Alcohol speelde, zoals zo vaak, een essentiële rol bij het uit de hand lopen van de gebeurtenissen.”

‘Overheid moet gebruik maken van expertise burgers’

In de aanbevelingen van de commissie komt naar voren dat de overheid in het vervolg meer gebruik moet gaan maken van suggesties en expertise van burgers, en vooral van jongeren, met hun expertise op het gebied van sociale media. Sociale media vragen daarnaast om monitoring vanuit de overheid om dergelijke evenementen in het vervolg tijdig op te sporen en vervolgens in goede banen te leiden.

Ook wordt gesproken over het belang van alcoholmatiging, zonder in te gaan op de vraag hoe dat zou moeten:

“Zonder alcoholmatiging zullen rellen als in Haren, al dan niet in deze omvang, op een andere plaats, in een andere constellatie, blijven optreden, ook als het openbaar gezag voortreffelijk optreedt.”

Hoofdrapport rellen Haren

Rellen Haren deelrapport 1

Rellen Haren deelrapport 2

Rellen Haren deelrapport 3