Bereid je maar voor op een oorlog met Noord-Korea

Het Westen zit ernaast: de Noord-Koreanen hebben eigen ideeën over hoe hun staat eruit moet zien. Interventie ontketent onmiddellijk oorlog, meent Remco Breuker.

Illustratie Angel Boligan

Dit jaar wordt de zestigste verjaardag gevierd van het wapenstilstandsverdrag dat een einde maakte aan de Koreaanse Oorlog. Als dit verdrag de zestig tenminste gaat halen. Het Noord-Koreaanse opperbevel heeft dezer dagen namelijk bij monde van havik-generaal Kim Yong Chol te verstaan gegeven dat Noord-Korea op 11 maart het verdrag opzegt als de VS en Zuid-Korea hun dan geplande militaire oefeningen niet afblazen.

Wat staat er op het spel? Uiteindelijk oorlog. Oorlog op het Koreaanse schiereiland houdt een regionale oorlog in, wellicht een wereldoorlog. Ook bij een beperkt conflict lijkt de vernietiging van wereldstad Seoul met 24 miljoen inwoners een zekerheid. Dat brengt miljoenen slachtoffers met zich mee. De gevolgen voor Noord-Korea zouden even desastreus zijn. Het wegvallen van de Zuid-Korea als economische wereldmacht en de destabilisering van het noordoosten van Azië zouden daarnaast wereldwijd negatieve effecten sorteren.

Niemand op het Koreaanse schiereiland (en daarbuiten) is gebaat bij oorlog. Maar de inter-Koreaanse betrekkingen worden gekarakteriseerd door va-banque politiek. Noord-Korea blinkt uit in crisisdiplomatie die telkens tot het randje gaat. Hetzelfde geldt voor het beleid van Zuid-Korea en de VS. De EU volgt dit beleid klakkeloos. Nederland ook, getuige de uitspraken van minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) na de Noord-Koreaanse kernproef van afgelopen maand.

Dit beleid, dat dweept met het morele gelijk, steunt op vier vooronderstellingen. Noord-Korea is een affront voor de mens(elijk)heid, is daarom fundamenteel instabiel en zal instorten. Druk van buiten (VS, EU, Zuid-Korea, Japan) bespoedigt dit proces. Het Noord-Koreaanse volk wacht op regimewisseling. Militaire interventie is legitiem en misschien noodzakelijk.

Deze vier punten kunnen tot escalatie en oorlog leiden. Ze zijn ook aantoonbaar onjuist en vormen zo de slechtst mogelijke uitgangspunten voor omgang met Noord-Korea. Er wordt al zestig jaar voorspeld dat de ineenstorting van Noord-Korea aanstaande is, maar enig bewijs daarvoor is er niet. Het is verstandiger om er maar niet van uit te gaan. Druk van buiten houdt het regime juist in het zadel. Noord-Korea is immers een ‘garnizoensstaat’, geboren uit en geconditioneerd door de Koreaanse Oorlog.

Er zitten nog steeds oude generaals in het zadel in Pyongyang die in deze oorlog hebben meegevochten. Die de onvoorstelbare vernietiging en het eindeloze bloedvergieten aan den lijve hebben ondervonden. Die zich eerder zullen doodvechten dan te capituleren voor een vijand die ze oprecht vrezen. Deze manier van denken wordt onder de gehele Noord-Koreaanse bevolking levend gehouden. In Noord-Korea is afkeer van het eigen regime niet inwisselbaar voor bewondering van het westen.

Interventie van de VS (of de VN) kan rekenen op extreme weerstand van de gewone Noord-Koreaan. Amerikaanse druk bevestigt slechts dat de VS daadwerkelijk de vijand is. Regimewisseling die wordt gestimuleerd van buiten Korea is gedoemd te mislukken. Noord-Koreanen hebben hun eigen ideeën over hoe hun staat eruit moet zien. Militaire interventie, zelfs een surgical strike op een verafgelegen raketbasis, veroorzaakt onmiddellijk oorlog.

Het Noord-Koreaanse staatspersbureau spreekt nu van een situatie die bij de minste of geringste provocatie kan omslaan in regelrechte oorlog. Noord-Korea is al maanden bezig met grootschalige militaire mobilisatieoefeningen. De binnenlandse propaganda bereidt de bevolking al even lang voor op oorlog. Zuid-Korea betaalt met gelijke munt terug. Dat kan ook niet anders met een pas aangetreden president die zich nog moet bewijzen. De internationale gemeenschap reageert ondertussen met de gebruikelijke oproepen om zo streng mogelijke sancties in te stellen.

Zijn we op de goede weg? Nee. Oorlog ligt in het verschiet. Ons beleid ten opzichte van Noord-Korea is gestoeld op onjuiste noties die begrijpelijk mogen zijn in Washington, maar daarbuiten weinig relevantie hebben.

Wat kunnen we doen? Druk uitoefenen. Niet op Noord-Korea, maar op de VS. Ten eerste om de militaire oefeningen met Zuid-Korea (met 200.000 Zuid-Koreaanse soldaten!) uit te stellen of een ander karakter te geven. Zo is het nu geen goed idee om langs de grens met Noord-Korea invasiescenario’s te oefenen. Dit leidde in 2010 al eens tot Noord-Koreaanse beschietingen van Zuid-Koreaans grondgebied en is een provocatie van dezelfde orde als de Noord-Koreaanse kernproef.

Sancties werken ook averechts. De selectieve verontwaardiging van de VN ten opzichte van de Noord-Koreaanse kernproef moet niet resulteren in nog strengere beperkingen van de handel met Noord-Korea. Economische toenadering is juist een van de weinige levenslijnen naar Pyongyang.

Wat we nodig hebben, is Realpolitik. De eerste stap is Noord-Korea en zijn geschiedenis leren kennen. Er zijn duidelijk aanwijsbare redenen waarom Noord-Korea zich gedraagt zoals het doet. In de VS bestaat door het eigen oorlogsverleden weerstand tegen een nuchtere kijk op Noord-Korea. Daarom moet de besluitvorming over Noord-Korea in Washington weg. De EU zal zich op eigen analyses moeten verlaten en niet op die van Amerikaanse beleidsmakers. Ook de media spelen hierin in een rol. Zij moeten de Amerikaanse lead minder vaak kritiekloos volgen.

We moeten direct met Noord-Korea gaan communiceren. Niet via de VS en niet in het Engels, maar in het Koreaans. Hoe meer druk we nu uitoefenen, hoe harder Noord-Korea terugduwt. Ook voor de binnenlandse situatie daar, waar ik mij zeer van bewust ben, is dat niet goed.

Dus investeren in plaats van sanctioneren. Praten in het Koreaans in plaats van schreeuwen in het Engels. En niet nadenken over regimewisseling. Die verantwoordelijkheid ligt primair bij de Noord-Koreaanse bevolking zelf. Misschien ten dele in Seoul, maar niet in Washington of Brussel en ook niet in Den Haag.

De zestigste verjaardag is in Korea traditioneel gezien iemands belangrijkste verjaardag. Dan komt de hele familie bijeen om feest te vieren. De wapenstilstand verdient dit feestje.

Remco Breuker is historicus en hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden.