Wat is er nu mis met politiek en belangen?

Belangen zijn de basis van de politiek. Of de belangen nu voortvloeien uit ideologie (socialisme, liberalisme), uit religie, uit onwankelbare opvattingen (dierenliefde), uit etnische afkomst, uit zakelijk eigendom of uit sociaal-economische zekerheid (SP, 50Plus). Eenmaal verkozen moeten de belangenbehartigers vervolgens het algemeen belang vormgeven.

Met politici die (deel)belangen hebben is niks mis, mits zij daar in alle openheid voor uitkomen.

Daarom is het zo suf dat sommige Eerste Kamerleden nu natte voeten krijgen vanwege hun werk als belangenbehartiger en een van de twee willen opgeven (Barth, PvdA), of zichzelf beperkingen opleggen in de onderwerpen waarover zij het woord voeren, zoals afgelopen week in deze krant bleek.

De functie van Eerste Kamerlid is met opzet deeltijdarbeid, zodat de afgevaardigden dat combineren met een baan: advocaat, (hoog)leraar, medisch specialist, burgemeester, directeur of voorzitter van een belangenorganisatie.

Dé taak van de Eerste Kamer is reflectie en wijsheid. Belangen staan dat niet in de weg. Integendeel: zij sluiten, mits uitgevoerd met enig politiek vernuft, nauw op elkaar aan. Naarmate de Tweede Kamer steeds meer afgevaardigden met geringe parlementaire en/of maatschappelijke ervaring heeft, kan de Eerste Kamer gloriëren in haar kerntaak.

Lees de verslagen van de discussies over de Interventiewet, waarmee minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) vorige maand SNS Reaal heeft genationaliseerd. Het verschil tussen Eerste en Tweede Kamer is het verschil tussen echte behandeling en haastwerk.

Wie belangen heeft, moet openheid geven. Neem een voorbeeld aan toenmalig VVD-leider Frits Bolkestein, die in 1996 een brief aan de minister van Volksgezondheid over het geneesmiddelenbeleid begon met: ik schrijf u in mijn hoedanigheid als commissaris van MSD. Dat is duidelijkheid. De website van de Eerste Kamer biedt de informatie over de (soms) talloze functies van de leden. Ook de gesmade CDA-fractievoorzitter Elco Brinkman laat op de site van de bouwwerkgevers, van wie hij voorzitter is, een actuele lijst bijhouden van zijn functies.

Of is preken zónder parochie politiek effectiever dan preken voor eigen parochie? Nee. Leve de belangen. Laten de belangenbehartiger het woord voeren, juist over hún onderwerpen. Juist nu zij er politiek toe doen. Juist nu zij als forum van maatschappelijke belangen een eigen rol kunnen spelen naast of in plaats van wat moeizame instituten als de Sociaal-Economische Raad. Dan maken zij politiek hun kennis en ervaring waar.

Dus: Marleen Barth (GGZ Nederland) wél over de geestelijke gezondheidszorg. Roger van Boxtel (zorgverzekeraar Menzis) wél over het zorgstelsel. Thom de Graaf (HBO-raad) wél over hoger onderwijs. Guusje ter Horst (commissaris woningcorporatie De Key) wél over de rol van sociale woningbouw. En ja: Brinkman (Bouwend Nederland) wél over de kaalslag in de bouw.

Wie, zoals Brinkman, verstrikt raakt tussen partijbelangen over het woonakkoord en bouwbelangen, slaat politiek gezien op zijn duim. Pijnlijk voor de betrokkene, maar geen argument tegen de combinatie van belangen en politiek.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.