Spel om zijn erfenis gaat los

De Venezolaanse president Hugo Chávez wordt morgen begraven Hij laat een diep verdeeld en economisch geplaagd land achter De verkiezingen zijn binnen dertig dagen, de campagne is al begonnen

Redacteur Zuid-Amerika

Tienduizenden Venezolanen stonden gisteren langs de straten in Caracas in rouw om de dinsdag overleden president Hugo Chávez (58). Zijn houten kist met de geel-blauw-rode nationale vlag werd langzaam door de stad gereden. Vrouwen in rode T-shirts huilden in hun zakdoeken.

De immense stoet en de begrafenis van morgen zijn nu al onderdeel van de verkiezingen, die binnen dertig dagen worden gehouden. Op het spel staat de erfenis van Chávez. Terwijl Venezuela de afgelopen weken wachtte op nieuws over de gezondheid van de president, bereidden zijn socialistische partij en de oppositie zich al voor op de verkiezingen voor zijn opvolger.

Na veertien jaar Chávez is Venezuela een diep verdeeld land. Terwijl de president zijn loyale kiezers letterlijk in zijn armen sloot, haalde hij fel uit naar critici. Wie zijn ‘Socialisme van de 21ste eeuw’ niet steunde, sabelde hij neer als een landverrader en vijand van het volk.

Chavismo = liefde en hoop

De polarisatie zal verdiepen in de verkiezingscampagne van de komende maand. Voormalig buschauffeur en vakbondsleider Nicolas Maduro, die door Chávez werd aangewezen als zijn gewenste opvolger, begon de oppositie de afgelopen maanden al zwart te maken.

De strategie van de socialisten draait om emotie. Ze verkopen het ‘Chavismo’ met positieve gevoelens als liefde, respect en hoop, zei de Venezolaanse analist Oscar Schémel in een recent gesprek. De oppositie staat voor uitsluiting, arrogantie en terugkeer naar het verleden.

„Wie het Chavismo in Venezuela met zijn verstand probeert te begrijpen, zal het nooit snappen”, zei Schémel. Op de muur van zijn kantoor projecteerde de analist fragmenten van gesprekken met Venezolaanse kiezers. Wat betekende Chávez voor hen? „Respect”, zei een vrouw. „Waardigheid. Hoop. Rechtvaardigheid”, somden anderen op. Dit soort geluiden waren dinsdagavond overal te horen onder Chávez-aanhangers, vlak na de aankondiging van zijn overlijden.

Typerend voor de oppositie is juist hun gebrek aan heftige emoties. Oppositiekandidaat Henrique Capriles vermeed na het overlijden van Chávez iedere confrontatie. ‘In moeilijke tijden, moeten we onze liefde en respect tonen voor ons Venezuela! De Venezolaanse familie is verenigd’, twitterde hij.

De 40-jarige Capriles presenteert zich als een man van de rede, die de sociale en economische problemen van Venezuela op een rationale, rustige manier gaat oplossen.

Het is de vraag of het aanslaat. Maduro, die de vurige stijl van Chávez heeft overgenomen, gaat ruim voor in de peilingen.

Op Plaza Bolívar in het centrum van Caracas maakten de Chavistas zich dinsdagavond al op voor de strijd. „No volverán! Ze komen niet terug!”, schreeuwde een groep in het rood geklede Venezolanen over de oppositie, die tot de opkomst van Chávez in 1998 decennialang regeerde.

Revolutie verdedigen

De overgang naar het post-Chávez-tijdperk lijkt slim gepland. De socialisten benadrukten de afgelopen weken dat het volk de wensen van de president moest belichamen. Gisteravond klonk telkens de leus ‘Yo soy Chávez – Ik ben Chávez’.

„We gaan de revolutie vuriger verdedigen dan ooit”, zei Rosa Medina, een ambtenaar in een trainingspak in de Venezolaanse kleuren, zoals de president vaak droeg. „Hij leeft in ons voort. Wij zijn allemaal Chávez.”

Haar stem gaat naar Maduro, zei ze. Want dat heeft Chávez zijn volgelingen opgedragen voordat hij in december opnieuw werd geopereerd aan kanker. Medina: „We volgen de richtlijnen die hij ons heeft gegeven.”

De begrafenisstoet gisteren had bijna het karakter van de massale politieke marsen die Chávez altijd organiseerde. De in het rood geklede mensenmassa barstte uit in spreekkoren terwijl zijn kist voorbij kwam: „Chávez leeft, de strijd gaat door!”