Harde afstraffing van Microsoft

Brussel legt Microsoft een boete op van 561 miljoen euro Het bedrijf gaf consumenten geen keuze bij het kiezen van de browser De Commissie grijpt nu in nadat beloftes niet werden nagekomen

Correspondent Brussel

Als eurocommissaris Joaquín Almunia miljoenenboetes aan bedrijven uitdeelt, is het meestal omdat ze door kartelvorming of overnames de concurrentie uit de markt proberen te drukken. De boete van 561 miljoen euro die de Spanjaard gisteren aan de Amerikaanse softwaregigant Microsoft gaf, is van een totaal andere orde.

Het is de eerste keer dat een bedrijf wordt beboet omdat het na een eerdere veroordeling wegens ‘marktverstoring’ zijn eigen belofte om daarmee te stoppen, niet nakomt.

Pogingen van Microsoft om de zaak net als vorige keer achter de schermen te schikken, konden Almunia niet vermurwen. „Twee keer schikken is onmogelijk.” Dat het bedrijf zijn excuses aanbood en meewerkte met het onderzoek, maakte Almunia evenmin uit. Microsoft heeft een voorbeeldfunctie: „Wie zich niet aan dit soort afspraken houdt, begaat een grove fout die zwaar gestraft moet worden.”

In 2009 trof de Europese Commissie, die moet zorgen dat iedereen op de Europese interne markt gelijke kansen heeft, een financiële schikking met Microsoft omdat klanten die Internet Explorer kochten al jaren automatisch naar een browser werden gesluisd die ook door Microsoft wordt geproduceerd: Windows. Internet Explorer had in die tijd een marktaandeel van zo’n 90 procent in Europa, Windows ruim 50 procent. Fabrikanten van andere browsers klaagden: dit was oneerlijke concurrentie. De Commissie gaf hen gelijk en verplichtte Microsoft om alle klanten de komende vijf jaar de mogelijkheid te geven een browser te kiezen.

Met deze schikking, voor 860 miljoen euro, leek een oorlog tussen Microsoft en de Commissie die al tien jaar sleepte (ook over andere zaken) voorbij. Maar in juli 2012 bleek dat Microsoft sinds mei 2011 klanten wéér direct naar Windows stuurde. Dat gebeurde niet op alle softwareprogramma’s, maar op sommige. Omdat het bedrijf zo groot is, ging het toch om ruim 15 miljoen klanten die geen keus kregen.

Commissie voor blok gezet

Almunia deelt even hoge boetes uit als zijn voorgangster Neelie Kroes: hoe groter bedrijven worden, hoe meer schade ze aanrichten met illegale monopolie- en kartelvorming. Boetes van een paar miljoen merken zij niet. Dus worden boetes nu mede berekend op basis van bedrijfsomzetten en looptijd van de overtreding; EU-lidstaten vinden dat fijn, want boetes vloeien terug in nationale staatskassen. Almunia opereert strategisch echter anders dan Kroes. Zij was van de harde confrontatie, ze voerde loopgravenoorlogen met Google en Microsoft (dat in totaal al 2,2 miljard aan boetes kreeg). Almunia probeert dit te vermijden. Hij schikt liever. Dat gaat sneller, kost minder energie en verzuurt de relaties minder.

Maar Microsoft zette Almunia voor het blok: als hij die browseraffaire niet hard afstrafte, zouden ook andere bedrijven over hem heen lopen. De boete bedraagt 1 procent van de winst van Microsoft in 2012. Misschien klopte het, dat het bedrijf niet expres maar door nalatigheid opnieuw in de fout was gegaan, en dat de beloftes uit 2009 door een „technisch probleem” niet goed aan alle afdelingen waren doorgegeven. Feit bleef dat Microsoft als eerste bedrijf cruciale beloftes schond. Dacht men misschien: we schikken wel weer? Daarom besloot Almunia zijn tanden te laten zien – vóór de camera’s ditmaal.