Dure reumatherapie werkt

Bij een dure therapie tegen reuma is de eerste klap een daalder waard. Na een paar maanden kunnen veel patiënten weer zonder medicijnen.

Zestig procent van de reumapatiënten die een behandeling op maat krijgt heeft na drie tot zes maanden geen klachten meer. Dat blijkt uit een vandaag verschenen rapport over de Nederlandse databank DREAM waarin twaalf ziekenhuizen samenwerken om de behandeling van reuma te verbeteren.

Reuma, of reumatoïde artritis, is een zogeheten auto-immuunziekte, waarbij het eigen afweersysteem zich richt tegen het kraakbeen in de gewrichten. Dat geeft pijnlijke gewrichten. Onbehandeld kan het leiden tot blijvende gewrichtsschade en invaliditeit. De ziekte treft 1 procent van de Nederlandse bevolking.

De ruim 3800 reumapatiënten die vanaf 2006 binnen DREAM een behandeling op maat hebben gekregen blijken na een half jaar twee keer zo vaak klachtenvrij als vergelijkbare patiënten die een conventionele behandeling kregen, vaak beginnend met pijnstillers en ontstekingsremmers. „Het grote verschil is dat een dokter voorheen naar eigen goeddunken een geneesmiddel koos”, zegt hoogleraar reumatologie Mart van de Laar van het Medisch Spectrum Twente, voortrekker van DREAM. „Binnen DREAM hebben we de beslissingen voor de behandeling vastgelegd, waardoor de arts op vaste momenten kiest wat de volgende stap moet zijn: meer doen of juist een stapje terug zetten.”

Met het dataregister kunnen reumatologen het effect en de doelmatigheid van behandelingen in de praktijk vergelijken. Het is vooral van belang om de ziekte bij nieuwe patiënten zo snel mogelijk op een veilige manier onder controle te krijgen. Binnen de DREAM-groep blijken patiënten eerder en vaker behandeld te worden met zogeheten biologicals, moderne, relatief dure geneesmiddelen die de activiteit van het afweersysteem van de patiënt gericht kunnen onderdrukken. De biologicals kosten al gauw 12.000 tot 15.000 euro per patiënt per jaar.

Toch is de behandeling kosteneffectief, zegt Van de Laar. „Aanvankelijk is het natuurlijk duur om meer biologicals te gebruiken, maar het leidt er ook toe dat er meer patiënten eerder klachtenvrij zijn. Patiënten hebben daardoor een betere kwaliteit van leven, kunnen beter functioneren en zijn tevredener. Mensen die door de behandeling klachtenvrij zijn geworden, hebben niet meer het gevoel ziek te zijn.”

De eerste twee jaar bleek de behandeling per patiënt duurder in vergelijking met de gangbare zorg voor reumapatiënten, maar in het derde jaar klapte dat om. DREAM werkt volgens het adagium van de voormalige minister van Volksgezondheid Els Borst, zegt Van de Laar: „Goedkope medicijnen als het kan, dure medicijnen als het moet.”

Met de behandeling op maat stabiliseert de ziekte sneller, waardoor soms de medicatie zelfs helemaal afgebouwd kan worden. „Dan spreek je echt over genezing”, zegt Van de Laar. „De aantallen zijn nu nog te klein om betrouwbare uitspraken te doen over hoeveel reumapatiënten uiteindelijk van hun medicijnen af kunnen komen, en de tijd zal moeten leren of ze later niet toch nog zullen terugvallen.”