De kardinalen ruziën al, nog voor het conclaaf

In de aanloop naar de keuze voor de nieuwe paus botsen Italiaanse kardinalen met collega’s over, vermeende, schandalen in de curie.

Het conclaaf is nog niet begonnen, maar de inleidende zetten voor de verkiezingen van een nieuwe paus zijn in volle gang. Daarbij staan Amerikaanse en Duitse bisschoppen tegenover hun Italiaanse ambtsgenoten. Inzet: hoe open mag je zijn over de discussies die nu spelen? En ook: hoe dringend is het nodig de curie te hervormen, de bureaucratie van het Vaticaan?

Het eerste conflict werd gisteren voor iedereen zichtbaar. Maandag zijn de ‘algemene congregaties’ begonnen, de dagelijkse beraadslagingen tussen kardinalen die in vooroverleg zijn voor het conclaaf. De kardinalen hebben geheimhouding gezworen. Maar om toch wat informatie te geven over wat er aan de orde kwam, hadden de Amerikaanse bisschoppen maandag en dinsdag persgesprekken georganiseerd. Daarop spraken ze in algemene termen over de behandelde thema’s.

Dat stond haaks op de beperkte informatie vanuit het Vaticaan en van andere kardinalen. Italiaanse collega’s maakten duidelijk niet blij te zijn met het Amerikaanse optreden. Gisteren schrapten de Amerikaanse kardinalen dan ook hun persgesprek. Hun woordvoerder schreef dat het besluit is genomen „wegens zorgen (in het Vaticaan) over verslagen in de Italiaanse pers waarin de vertrouwelijkheid is verbroken”. Zij onderstreepte dat de Amerikaanse kardinalen streven naar zo groot mogelijke transparantie.

De Amerikaanse kardinalen hebben niet concreet verteld wat de kardinalen hebben besproken. Het Italiaanse dagblad La Stampa deed dit wel. De krant schreef, waarschijnlijk op basis van informatie van een Italiaanse kardinaal, dat het onder andere ging over beter overleg tussen de curie en lokale bisdommen.

Duidelijk is dat de curie een centraal thema is. De kardinalen willen meer weten over een geheim rapport dat nu in een kluis ligt in de verzegelde pauselijke appartementen.

Dit rapport gaat over Vatileaks, het schandaal rondom uitgelekte correspondentie van de paus. Hiervoor is de voormalige butler van Benedictus XVI veroordeeld. Deze documenten werpen een licht op intriges en vermoedens van corruptie binnen de curie. Drie kardinalen die niet meer stemgerechtigd zijn, hebben naar aanleiding hiervan een rapport opgesteld over het functioneren van het bestuursapparaat van het Vaticaan, en het vermoeden bestaat dat hierin nog veel meer intriges en schandalen staan beschreven. Volgens woordvoerders van het Vaticaan heeft alleen Benedictus XVI het gelezen.

Dat rapport komt later wel, zo is de opstelling van de Italiaanse kardinalen. Onder regie van de deken van het college van kardinalen, kardinaal Angelo Sodano, zelf niet meer stemgerechtigd, lijken de Italianen hun twisten te hebben bijgelegd.

Maar veel kardinalen uit andere landen willen eerst extra informatie voor ze hun stembiljet invullen. Weten we wel alles van iedere kandidaat? Wie waren er betrokken bij de blunders van de afgelopen jaren? Beter nu daarover praten dan tijdens een conclaaf, is de gedachte.

De twee voorgaande pausen hebben nauwelijks aandacht besteed aan het functioneren van de curie. Dat betekent dat daar in ruim dertig jaar weinig is veranderd. „Het is logisch dat we zoveel mogelijk willen weten over de governance van de kerk”, zei de Amerikaanse kardinaal Daniel DiNardo dinsdag tegen journalisten. „De curie is daar onderdeel van.”

Daarom hadden veel niet-Italiaanse kardinaals er geen probleem mee dat de laatste van de kardinalen die meedoen aan het conclaaf, pas vandaag in Rome zou arriveren, en dat dan pas een datum wordt vastgesteld voor het begin van het conclaaf.

„Er is geen haast”, zei de Duitse kardinaal Walter Kasper tegen La Repubblica. „Wij kennen elkaar nauwelijks.”